نزدیک به 1000 واحد مسکن استیجاری برای واگذاری به زوج‌های جوان آماده شده و وزارت راه و شهرسازی از تحویل آنها در آبان‌ماه خبر داده است؛ طرحی با قراردادهای پنج‌ساله و اجاره‌بهایی پایین‌تر از بازار که اجرای آن همچنان با پرسش‌هایی درباره منابع مالی و گستره پوشش متقاضیان روبه‌روست.
به گزارش ایران‌جیب، حبیب‌الله طاهرخانی، معاون مسکن و ساختمان وزارت راه و شهرسازی، اعلام کرده نزدیک به 1000 واحد استیجاری آماده تحویل است و پس از هماهنگی با استانداران، واگذاری آنها در آبان انجام خواهد شد.
به گفته وی، قرار بود نخستین مجموعه این واحدها در گیلان در هفته پایانی مهر تحویل شود، اما طولانی‌شدن هماهنگی‌های اجرایی، زمان واگذاری را به تعویق انداخت.
طرح مسکن استیجاری که با عنوان «آشیان» دنبال می‌شود، با هدف کاهش هزینه تأمین سرپناه برای خانوارهای واجد شرایط، به‌ویژه زوج‌های جوان، طراحی شده است. در این برنامه، متقاضیان از واحدهای اجاره‌ای با نرخ حمایتی استفاده می‌کنند و واگذاری به معنای انتقال مالکیت خانه نیست.
اجاره‌بهای واحدهای حمایتی چقدر است؟
بر اساس جزئیات اعلام‌شده، اجاره‌بها متناسب با دهک درآمدی خانوار و به‌صورت درصدی از نرخ کارشناسی روز تعیین می‌شود:
| دهک درآمدی | اجاره‌بهای پرداختی نسبت به نرخ کارشناسی روز |
| دهک‌های 1 و 2 | 35 درصد |
| دهک‌های 3 و 4 | 45 درصد |
| دهک‌های 5 و 6 | 55 درصد |
بنابراین، اجاره‌بهای این واحدها برای گروه‌های مشمول، بین 45 تا 65 درصد کمتر از نرخ کارشناسی روز خواهد بود. مبلغ نهایی پرداختی نیز به ارزش اجاری کارشناسی‌شده هر واحد بستگی دارد.
مدت قراردادها پنج سال در نظر گرفته شده، اما شرایط برخورداری خانوارها هر سال بررسی می‌شود. در صورت خانه‌دار شدن مستأجر در طول این دوره، ادامه استفاده از حمایت طرح منتفی خواهد شد.
وزارت راه و شهرسازی همچنین برنامه تأمین زمین برای ساخت 75 هزار واحد استیجاری با مشارکت بخش خصوصی را اعلام کرده است. تحقق این برنامه به جذب سرمایه‌گذار، تأمین مالی و تکمیل پروژه‌ها وابسته است؛ بنابراین تأمین زمین برای این تعداد واحد، به معنای آماده‌بودن آنها برای تحویل نیست.
تردید نیکزاد درباره اجرای طرح
در مقابل برنامه دولت، علی نیکزاد، نایب‌رئیس مجلس، بر ضرورت تکمیل پروژه‌های موجود تأکید کرده و خواستار به‌سرانجام‌رسیدن نهضت ملی مسکن شده است. او همچنین نسبت به قابلیت اجرای طرح مسکن استیجاری ابراز تردید کرده است.
این انتقاد، مسئله اولویت‌بندی منابع را برجسته می‌کند؛ اینکه دولت چگونه می‌تواند هم‌زمان تعهدات قبلی ساخت مسکن را تکمیل کند و عرضه واحدهای اجاره‌ای حمایتی را نیز افزایش دهد.
در عین حال، هدف این دو برنامه متفاوت است. نهضت ملی مسکن بر خانه‌دارشدن متقاضیان تمرکز دارد، اما مسکن استیجاری برای خانوارهایی در نظر گرفته شده که در شرایط فعلی توان خرید خانه ندارند و به حمایت در پرداخت اجاره نیازمندند.
انتقاد از اجرا نشدن ابزارهای کنترل اجاره
رضایی‌کوچی، نماینده مجلس، نیز بر استفاده از ظرفیت‌های قانونی موجود برای مدیریت بازار اجاره تأکید کرده است. به گفته او، در برخی استان‌ها با وجود افزایش اجاره‌بها، شوراهای مسکن برای تصمیم‌گیری درباره سقف افزایش اجاره تشکیل نشده‌اند.
او ضعف هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و اجرا نشدن کامل مقررات را از عوامل تداوم مشکلات مستأجران دانسته است؛ موضوعی که نشان می‌دهد حمایت از خانوارهای اجاره‌نشین، علاوه بر ساخت واحدهای جدید، به اجرای مؤثر قوانین موجود نیز وابسته است.
با توجه به وجود حدود 7 میلیون خانوار مستأجر، تحویل نخستین 1000 واحد می‌تواند به بخشی از متقاضیان کمک کند، اما دامنه آن برای اثرگذاری گسترده بر بازار اجاره محدود است. میزان موفقیت طرح آشیان به افزایش مستمر واحدهای قابل واگذاری، موقعیت مناسب آنها و تناسب اجاره‌بهای نهایی با توان مالی خانوارها بستگی خواهد داشت.