قیمت دلار پس از صعود تا محدوده ۲۷۲ هزار تومان در نیمه نخست مهرماه، در روزهای اخیر به کانال ۲۵۶ تا ۲۵۷ هزار تومان بازگشته است. این کاهش حدود ۱۵ هزار تومانی، توجه معامله‌گران را به سیاست عرضه ارز بانک مرکزی و احتمال ادامه افت قیمت‌ها جلب کرده؛ اما ماندگاری این روند به شرایط عرضه و تقاضا و انتظارات بازار بستگی دارد.
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، بازار ارز پس از ثبت رکوردهای قیمتی در ابتدای مهرماه، نشانه‌هایی از عقب‌نشینی را نشان می‌دهد. در این میان، اظهارات عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، درباره وجود منابع ارزی و ادامه فروش ارز، بار دیگر نقش سیاست‌گذار پولی را در کنترل نوسانات بازار پررنگ کرده است.
قیمت دلار از ۲۷۲ هزار تومان به ۲۵۶ هزار تومان رسید
دلار در ابتدای مهرماه حدود ۲۳۳ هزار تومان معامله می‌شد، اما با افزایش تقاضا در ادامه ماه، از مرز ۲۵۰ هزار تومان عبور کرد و در ۱۲ مهر به محدوده ۲۷۲ هزار تومان رسید.
پس از چند روز تثبیت در سطوح بالا، مسیر قیمت تغییر کرد و دلار به محدوده ۲۵۶ تا ۲۵۷ هزار تومان عقب نشست. به این ترتیب، بخشی از رشد سریع ابتدای مهرماه جبران شده است.
با وجود این افت، هنوز نمی‌توان کاهش اخیر را به‌عنوان آغاز قطعی یک روند نزولی پایدار ارزیابی کرد. برای مشخص شدن مسیر بازار، باید دید آیا قیمت در روزهای آینده نیز کاهش می‌یابد یا با بازگشت تقاضا دوباره صعودی می‌شود.
چرا قیمت دلار کاهش پیدا کرد؟
افت اخیر دلار را نمی‌توان با اطمینان به یک عامل مشخص نسبت داد. تغییر رفتار خریداران پس از جهش شدید قیمت، انتظارات فعالان بازار، مواضع بانک مرکزی درباره عرضه ارز و تحولات بازار رمزارزها از عواملی هستند که می‌توانند بر نوسانات نرخ ارز اثر بگذارند.
هنگامی که قیمت در مدت کوتاهی افزایش زیادی پیدا می‌کند، بخشی از خریداران ممکن است از ادامه خرید منصرف شوند یا برای خرید در نرخ‌های پایین‌تر منتظر بمانند. کاهش تقاضای شتاب‌زده در کنار افزایش عرضه می‌تواند به عقب‌نشینی قیمت کمک کند.
با این حال، تشخیص سهم هر عامل در افت اخیر به اطلاعات دقیق‌تری از معاملات و میزان عرضه و تقاضا نیاز دارد.
وعده بانک مرکزی برای عرضه ارز چه تأثیری دارد؟
عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی، پیش‌تر بر وجود منابع ارزی و ادامه فروش ارز تأکید کرده و گفته بود نرخ‌های فعلی لزوماً کف بازار نیستند و کاهش نرخ دلار می‌تواند ادامه پیدا کند.
این اظهارات می‌تواند بر انتظارات معامله‌گران اثر بگذارد؛ اما تأثیر پایدار آن به اجرای عملی سیاست‌های ارزی وابسته است. اگر ارز موردنیاز متقاضیان از مسیرهای قانونی و با سهولت بیشتری تأمین شود، فشار ناشی از خریدهای هیجانی ممکن است کاهش یابد.
در مقابل، اگر دسترسی به ارز دشوار بماند یا تقاضا از عرضه پیشی بگیرد، صرف اعلام برنامه‌های جدید لزوماً برای تثبیت کاهش قیمت کافی نخواهد بود.
محدودیت معاملات تتر چه نقشی در بازار ارز دارد؟
در هفته‌های اخیر، محدودیت‌هایی از جمله توقف معاملات شبانه و تعیین سقف خرید روزانه تتر در مقطعی از مهرماه برای برخی پلتفرم‌های رمزارزی اعمال شد. تتر برای بخشی از معامله‌گران معیاری برای سنجش انتظارات نسبت به نرخ ارز است و معمولاً به اخبار و تحولات اقتصادی واکنش سریعی نشان می‌دهد.
محدود شدن معاملات این رمزارز می‌تواند بر حجم دادوستدها و سرعت واکنش بازار اثر بگذارد، اما به‌تنهایی تضمینی برای کاهش قیمت دلار نیست. در صورت محدود شدن یک مسیر معاملاتی، احتمال انتقال بخشی از تقاضا به بازارهای دیگر نیز وجود دارد.
همچنین باید میان بازار رمزارزها و بازار رسمی خریدوفروش ارز تفاوت قائل شد؛ محدودیت معاملات تتر الزاماً به معنای محدود شدن خریدوفروش اسکناس در تمام صرافی‌های مجاز نیست.
آیا کاهش دلار مانند سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ تکرار می‌شود؟
همتی برای توضیح امکان کاهش نرخ ارز به تجربه سال‌های ۱۳۹۷ و ۱۳۹۹ اشاره کرده است. در سال ۱۳۹۷، پس از جهش قیمت دلار به محدوده ۲۰ هزار تومان، نرخ بازار در ادامه تا حدود ۱۰ تا ۱۱ هزار تومان کاهش یافت. در سال ۱۳۹۹ نیز دلار پس از رسیدن به محدوده ۳۲ هزار تومان، تا حدود ۲۲ هزار تومان عقب نشست.
این تجربه‌ها نشان می‌دهند که افزایش شدید نرخ ارز الزاماً به معنای تداوم صعود نیست و تغییر انتظارات در کنار اقدامات مؤثر سیاست‌گذار می‌تواند زمینه کاهش قیمت را فراهم کند.
با این حال، شرایط اقتصادی امروز با سال‌های گذشته یکسان نیست. تورم انباشته، وضعیت دسترسی به منابع ارزی و انتظارات مردم از آینده اقتصاد، همگی بر رفتار بازار اثر می‌گذارند. بنابراین، نمی‌توان صرفاً بر اساس تجربه گذشته، میزان یا مدت کاهش احتمالی دلار را پیش‌بینی کرد.
بانک مرکزی برای ادامه کاهش قیمت دلار چه اقداماتی می‌تواند انجام دهد؟
تداوم افت قیمت دلار به مجموعه‌ای از اقدامات هماهنگ نیاز دارد. مهم‌ترین موارد عبارت‌اند از:
-
افزایش دسترسی قانونی به ارز: تأمین به‌موقع نیازهای واقعی و تسهیل فعالیت صرافی‌های مجاز می‌تواند از فشار تقاضای شتاب‌زده بکاهد.
-
عرضه مستمر و مؤثر: تداوم عرضه ارز، به‌جای اقدامات مقطعی، می‌تواند در کاهش نوسانات نقش داشته باشد.
-
اطلاع‌رسانی شفاف: انتشار اطلاعات روشن درباره سیاست‌های ارزی و نحوه تأمین نیازهای بازار می‌تواند از گسترش انتظارات ناشی از اخبار ضدونقیض جلوگیری کند.
-
نظارت هدفمند بر معاملات غیرشفاف: مقابله با تخلفات و فعالیت‌های سفته‌بازانه، بدون ایجاد مانع غیرضروری برای معاملات قانونی، می‌تواند به نظم بیشتر بازار کمک کند.
پیش‌بینی قیمت دلار؛ آیا ریزش ادامه دارد؟
کاهش حدود ۱۵ هزار تومانی دلار از سقف مهرماه، افت قابل توجهی است؛ اما برای نتیجه‌گیری درباره ادامه روند نزولی باید رفتار بازار در روزهای آینده بررسی شود.
اگر عرضه ارز استمرار داشته باشد، دسترسی متقاضیان بهبود پیدا کند و تقاضای هیجانی کاهش یابد، احتمال افت بیشتر قیمت وجود دارد. در مقابل، بازگشت تقاضای بالا یا ناکافی بودن عرضه در برابر نیاز بازار می‌تواند زمینه افزایش دوباره نرخ را فراهم کند.
ماندگاری افت دلار به عرضه واقعی ارز بستگی دارد
مهم‌ترین نکته برای ارزیابی آینده بازار، تفاوت میان کاهش مقطعی قیمت و شکل‌گیری یک روند پایدار است. سیاست‌های بانک مرکزی زمانی می‌توانند به آرامش ماندگار بازار کمک کنند که علاوه بر اثرگذاری بر انتظارات، در دسترسی واقعی متقاضیان به ارز نیز نتیجه قابل مشاهده داشته باشند. در شرایط فعلی، نمی‌توان بدون اطلاعات بیشتر درباره عرضه و تقاضا، کاهش بیشتر یا بازگشت قیمت دلار را قطعی دانست.