مالکان خودروهای سواری شخصی فرسوده برای جایگزینی خودروی خود 5 سال فرصت دارند و سهمیه سوخت آن‌ها فعلاً قطع نمی‌شود. با این حال، رئیس هیأت عامل ایدرو اعلام کرده است که در شرایط فعلی، تسهیلات مستقیمی برای نوسازی خودروهای شخصی پیش‌بینی نشده و تأمین اعتبار ناوگان عمومی در اولویت قرار دارد.
به گزارش ایران جیب، فرشاد مقیمی با تشریح برنامه نوسازی ناوگان فرسوده کشور گفت مالکان می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه اسقاط کشور، تا زمان فراهم‌شدن امکان جایگزینی و در چارچوب مهلت تعیین‌شده، از محدودیت‌های تردد معاف شوند.
این تصمیم فرصتی برای خروج تدریجی خودروهای قدیمی از چرخه تردد فراهم می‌کند، اما برای بسیاری از مالکان، تأمین هزینه خرید خودروی جایگزین همچنان مانع اصلی است.
کدام وسایل نقلیه فرسوده محسوب می‌شوند؟
به گفته مقیمی، مطابق آیین‌نامه مصوب هیأت وزیران در مردادماه، خودروهای سواری شخصی با عمر بیش از 20 سال در گروه خودروهای فرسوده قرار می‌گیرند.
سن فرسودگی تاکسی‌های شهری 12 سال و موتورسیکلت‌های کاربراتوری 6 سال تعیین شده است. البته موتورسیکلت‌ها با رعایت شرایط مقرر می‌توانند تا 12 سال نیز به فعالیت ادامه دهند.
| نوع وسیله نقلیه | سن فرسودگی اعلام شده |
| خودروی سواری شخصی | بیش از 20 سال |
| تاکسی شهری | 12 سال |
| موتورسیکلت کاربراتوری | 6 سال؛ امکان ادامه فعالیت تا 12 سال با رعایت شرایط مقرر |
تعیین سن فرسودگی، تنها بخشی از برنامه نوسازی است. اجرای آن به توان مالی مالکان، دسترسی به خودروی جایگزین و سازوکار تأمین منابع نیز بستگی دارد.
چرا برای خودروهای شخصی وام در نظر گرفته نشده است؟
رئیس هیأت عامل ایدرو، محدودیت منابع و اولویت نوسازی ناوگان عمومی را دلیل پیش‌بینی‌نشدن وام مستقیم برای خودروهای سواری شخصی عنوان کرده است.
به گفته او، منابع موجود ابتدا باید به نوسازی اتوبوس‌ها، تاکسی‌ها و دیگر بخش‌های ناوگان عمومی اختصاص یابد و امکان پرداخت تسهیلات به تمام مالکان خودروهای شخصی فرسوده فراهم نیست.
در نتیجه، مهلت 5 ساله به مالکان فرصت برنامه‌ریزی می‌دهد، اما به‌معنای اختصاص وام یا تأمین هزینه جایگزینی نیست. فاصله میان ارزش خودروی فرسوده و قیمت خودروی جدید، همچنان مهم‌ترین چالش این گروه است.
وام 400 و 500 میلیون تومانی برای موتورسیکلت‌ها
در بخش موتورسیکلت، برای وسایل فرسوده‌ای که در سکوهای حمل‌ونقل فعالیت می‌کنند، تسهیلات نوسازی پیش‌بینی شده است.
بر اساس توضیحات مقیمی، مبلغ این وام برای جایگزینی با موتورسیکلت بنزینی 400 میلیون تومان و برای موتورسیکلت برقی 500 میلیون تومان است. دوره بازپرداخت 36 ماه اعلام شده و تسهیلات، کم‌بهره توصیف شده‌اند؛ با این حال، نرخ دقیق سود در توضیحات ارائه‌شده مشخص نشده است.
| نوع موتورسیکلت جایگزین | مبلغ تسهیلات | دوره بازپرداخت |
| بنزینی | 400 میلیون تومان | 36 ماه |
| برقی | 500 میلیون تومان | 36 ماه |
تسهیلات نوسازی تاکسی‌ها چقدر است؟
برای جایگزینی تاکسی‌های فرسوده، تسهیلاتی بین 1 میلیارد تا 1 میلیارد و 200 میلیون تومان پیش‌بینی شده است.
علاوه بر وام، ارزش 6 گواهی اسقاط حدود 360 میلیون تومان اعلام شده و ارزش لاشه خودرو نیز، بسته به وضعیت آن، تقریباً 70 تا 100 میلیون تومان برآورد شده است. این مبالغ می‌توانند بخشی از هزینه خرید تاکسی جایگزین را پوشش دهند.
میزان منابع در دسترس هر راننده به مبلغ تسهیلات مصوب، ارزش نهایی گواهی‌ها و ارزش لاشه خودرو بستگی خواهد داشت.
تعویض تاکسی‌ها به‌صورت «کلید به کلید»
مقیمی اعلام کرده است که جایگزینی تاکسی‌ها به شیوه «کلید به کلید» انجام می‌شود؛ یعنی راننده تا زمان تحویل خودروی جدید، تاکسی قبلی را در اختیار دارد.
هدف این روش، جلوگیری از توقف فعالیت و قطع درآمد رانندگان در فاصله اسقاط تاکسی قدیمی و دریافت خودروی جایگزین است.
به گفته رئیس هیأت عامل ایدرو، این فرایند با احتساب مراحل اداری و ارزیابی اعتباری بانک، به‌طور متوسط ممکن است تا 45 روز زمان ببرد.
افزایش اسقاط روزانه به 1400 دستگاه
بر اساس آمار اعلام‌شده، طی 3 سال گذشته حدود 150 هزار دستگاه خودرو جایگزین شده‌اند؛ در حالی که مجموع جایگزینی در 17 سال پیش از آن حدود 30 هزار دستگاه بوده است.
مقیمی همچنین از افزایش نرخ اسقاط روزانه از حدود 350 دستگاه به 1400 دستگاه خبر داده است. این ارقام نشان‌دهنده افزایش سرعت اجرای برنامه است، هرچند گستردگی ناوگان فرسوده، ادامه نوسازی در مقیاس بزرگ را ضروری می‌کند.
به گفته او، تعداد وسایل نقلیه کشور حدود 42 میلیون دستگاه است که 22 میلیون دستگاه آن را خودروهای سواری و 13.6 میلیون دستگاه را موتورسیکلت‌ها تشکیل می‌دهند.
حدود 35 درصد ناوگان کشور فرسوده است
رئیس هیأت عامل ایدرو اعلام کرده است که حدود 35 درصد ناوگان کشور در گروه فرسوده قرار دارد. همچنین، حدود 11 میلیون موتورسیکلت فرسوده در کشور وجود دارد و بیش از نیمی از کشنده‌های سنگین نیز فرسوده هستند.
برنامه اسقاط در شهرهای تهران، اصفهان، مشهد، شیراز و تبریز با اولویت بیشتری دنبال می‌شود؛ شهرهایی که کاهش آلایندگی وسایل نقلیه در آن‌ها اهمیت ویژه‌ای دارد.
استفاده از صرفه‌جویی سوخت برای تأمین هزینه نوسازی
در کنار تسهیلات بانکی، استفاده از منافع اقتصادی کاهش مصرف سوخت نیز به‌عنوان یکی از منابع تأمین مالی طرح مطرح شده است.
قرار است با همکاری وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان بهینه‌سازی و مدیریت راهبردی انرژی، بخشی از صرفه‌جویی ناشی از جایگزینی خودروهای پرمصرف، به تأمین هزینه اسقاط و نوسازی اختصاص یابد.
موفقیت این برنامه، علاوه بر افزایش سرعت اسقاط، به فراهم‌شدن امکان واقعی خرید وسیله جایگزین وابسته است. برای مالکان خودروهای شخصی، مهلت 5 ساله زمانی مؤثر خواهد بود که راهکاری برای پوشش فاصله مالی میان خودروی قدیمی و خودروی جدید فراهم شود.