از مجموع 353 محله تهران، 184 محله در گروه محله‌های کم‌برخوردار قرار دارند؛ آماری که نشان می‌دهد حدود 52 درصد محله‌های پایتخت با کمبودهای اقتصادی، اجتماعی، زیرساختی یا محیطی مواجه‌اند.
به گزارش ایران جیب، داده‌های منتشرشده درباره وضعیت محله‌های تهران نشان می‌دهد کم‌برخورداری عمدتاً در نیمه جنوبی پایتخت متمرکز است، اما به جنوب شهر محدود نمی‌شود و برخی محله‌های شمالی و میانی تهران را نیز در بر می‌گیرد.
بر اساس این آمار، تمامی محله‌های مناطق 10، 11، 12، 17، 18 و 20 در دسته کم‌برخوردار قرار گرفته‌اند. منطقه 9 نیز از کانون‌های تمرکز این محله‌هاست.
کم‌برخورداری در این ارزیابی تنها به درآمد خانوارها اشاره ندارد؛ فرسودگی ساختمان‌ها، ضعف زیرساخت‌ها، کمبود خدمات شهری، مشکلات اجتماعی و شرایط نامناسب محیطی نیز در آن نقش دارند. بنابراین، سهم 52 درصدی محله‌های کم‌برخوردار به معنای قرار داشتن همین نسبت از جمعیت تهران زیر خط فقر نیست.
سرعت گسترش مشکلات از بهسازی محله‌ها بیشتر است
محمدسعید ایزدی، رئیس پیشین نهاد بازآفرینی کشور، معتقد است سرعت افت کیفیت زندگی در محله‌ها از اقدامات انجام‌شده برای بهبود شرایط بیشتر بوده است. به گفته او، اجرای برنامه‌های بهسازی بدون پیشگیری از شکل‌گیری فقر جدید، نمی‌تواند روند کم‌برخورداری را متوقف کند.
او اختلاف میان دولت و شهرداری و تخصیص نیافتن اعتبار به طرح‌های بازآفرینی را از موانع اصلی بهبود وضعیت می‌داند. توانمندسازی محله‌ها به همکاری دستگاه‌های مختلف نیاز دارد و اقدامات جداگانه، پاسخگوی مجموعه مشکلات نیست.
فقر شهری با حمایت‌های موردی برطرف نمی‌شود
حسین ایمانی‌جاجرمی، جامعه‌شناس حوزه شهری، گسترش شکاف درآمدی و جدایی طبقاتی را از عوامل تداوم محرومیت عنوان می‌کند. از نگاه او، سیاست‌های مقابله با فقر عمدتاً بر گروه‌ها یا مسائل مشخص متمرکز بوده‌اند و کمتر به ارتباط میان مسکن، اشتغال، آموزش و دسترسی به خدمات در سطح محله توجه کرده‌اند.
این کارشناس تأکید دارد که ایجاد فرصت شغلی، آموزش و تقویت زیرساخت‌ها باید در کنار یکدیگر دنبال شوند. انتقال خانوارهای کم‌درآمد به حاشیه شهر، بدون فراهم کردن دسترسی مناسب به شغل و خدمات، می‌تواند مشکلات آنها را تشدید کند.
ساختمان‌های نو در محله‌های فرسوده
محمدکریم آسایش، پژوهشگر شهری، نیز وابستگی اقتصاد تهران به ساخت‌وساز و تمرکز بر نوسازی ساختمان‌ها را از عوامل تداوم کم‌برخورداری می‌داند.
به گفته او، در بسیاری از محله‌ها ساختمان‌های جدید ساخته شده و جمعیت افزایش یافته است، اما خدمات و زیرساخت‌های محله متناسب با این رشد توسعه پیدا نکرده‌اند. در نتیجه، نوسازی چند ساختمان لزوماً به بهبود کیفیت زندگی همه ساکنان منجر نشده و مستأجران نیز کمتر از مزایای بازآفرینی بهره برده‌اند.
مجموع این ارزیابی‌ها نشان می‌دهد کاهش محرومیت در تهران به برنامه‌ای فراتر از ساخت‌وساز نیاز دارد؛ برنامه‌ای که به‌طور هم‌زمان اشتغال، خدمات عمومی، حمل‌ونقل، کیفیت مسکن و نیازهای ساکنان هر محله را در نظر بگیرد.