مصطفی نخعی، عضو کمیسیون انرژی مجلس، می‌گوید محموله‌های نفتی تا سقف 500 میلیون دلار در اختیار برخی تراستی‌ها قرار گرفته، در حالی که راستی‌آزمایی کافی انجام نشده و تضامین موجود برای وصول مطالبات کافی نیست.
به گزارش ایران جیب، نخعی در برنامه «گفت‌ونفت» با انتقاد از نحوه واگذاری نفت به واسطه‌ها، گفته است نفت متعلق به مردم در قبال چک و سفته به افرادی تحویل داده شده که اعتبار آنها به‌طور کافی بررسی نشده بود.
او همچنین از دشواری وصول پول این محموله‌ها خبر داده و گفته است برخی دریافت‌کنندگان، تضمین کافی در اختیار بانک‌ها ندارند.
ارزش 500 میلیون دلار نفت چقدر است؟
با نرخ دلار 255 هزار تومانی مورد استفاده در گزارش، ارزش 500 میلیون دلار برابر با 127 هزار و 500 میلیارد تومان، معادل 127.5 همت است.
این محاسبه صرفاً معادل تومانی رقم مطرح‌شده را نشان می‌دهد؛ از اظهارات نقل‌شده نمی‌توان نتیجه گرفت که تمام این مبلغ، زیان قطعی یا پول ازدست‌رفته است.
تراستی‌ها چه نقشی در فروش نفت دارند؟
تراستی‌ها، افراد و شرکت‌های واسطه‌ای هستند که در شرایط تحریم، در فروش نفت، دریافت درآمدهای صادراتی و انتقال منابع ارزی نقش دارند.
چالش اصلی زمانی ایجاد می‌شود که اعتبار واسطه، سقف تعهدات و تضمین‌های دریافتی با ارزش محموله تناسب نداشته باشد. در چنین شرایطی، تأخیر یا خودداری از بازپرداخت می‌تواند وصول درآمد نفت را دشوار کند.
بررسی مسئولیت واگذارکنندگان نفت
بر اساس گزارش منتشرشده، دیوان محاسبات پیش‌تر از بررسی وضعیت 141 تراستی بدهکار و بانک‌های مرتبط خبر داده است. موضوعاتی مانند تأخیر در وصول درآمدها، تخفیف‌های غیرمتعارف، تعارض منافع و رعایت الزامات قراردادها نیز در این بررسی‌ها مطرح شده‌اند.
اظهارات نخعی، مسئولیت نهادهای تأییدکننده و واگذارکننده نفت را هم برجسته می‌کند: اعتبار طرف معامله چگونه بررسی شده، چه تضمینی دریافت شده و مسئول پیگیری بازگشت منابع چه نهادی بوده است؟
در متن گزارش، نام اشخاصی که واگذاری رقم 500 میلیون دلاری را تأیید کرده‌اند، مشخص نشده است.
تحقیق و تفحص درباره واگذاری 80 میلیون بشکه نفت
در این گزارش همچنین به طرح تحقیق و تفحص از شرکت ملی نفت درباره واگذاری 80 میلیون بشکه نفت به 4 تریدر اشاره شده است.
محورهای مطرح‌شده شامل بررسی قراردادهای سال‌های 1395 تا 1405، نحوه انتخاب طرف‌های معامله، تخفیف‌ها، مهلت بازپرداخت و مبانی فروش اعتباری نفت است.
پرونده‌های قضایی در حال پیگیری است
بر اساس اظهارات قضایی نقل‌شده در گزارش، دادستان تهران از تشکیل 59 پرونده برای مدیران شرکت‌های تراستی، صدور قرار جلب به دادرسی در 43 پرونده، معرفی 22 متهم به زندان و صدور اعلان قرمز اینترپل برای 15 نفر خبر داده است.
این آمار بیانگر مراحل رسیدگی است و به‌تنهایی به معنای صدور حکم قطعی محکومیت برای همه متهمان نیست.
اکنون پرسش اصلی، علاوه بر بازگشت مطالبات، روشن‌شدن زنجیره مسئولیت در انتخاب واسطه‌ها و دریافت تضمین‌هاست؛ موضوعی که تعیین می‌کند درآمدهای نفتی با چه سازوکاری حفاظت شده‌اند.