شوک انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه، دولت‌ها را به اتخاذ مجموعه‌ای از تصمیم‌های مالی، پولی و قیمتی سوق داده است؛ تصمیم‌هایی برای کاهش فشار گرانی انرژی بر مردم و مهار پیامدهای اقتصادی بحران.
به گزارش ایران جیب، بر اساس آمار نقل‌شده در گزارش منتشرشده درباره ردیاب سیاست جهانی صندوق بین‌المللی پول، 175 اقتصاد جهان در مجموع 1216 اقدام سیاستی برای مواجهه با شوک انرژی 2026 اعلام کرده‌اند.
این اقدامات دامنه گسترده‌ای از حمایت‌های مالی و مدیریت قیمت انرژی تا تصمیم‌های مرتبط با نرخ بهره و ثبات بخش مالی را در بر می‌گیرد.
واکنش سریع کشورها به بحران انرژی
طبق این گزارش، در نخستین ماه جنگ، 135 اقتصاد دست‌کم یک اقدام سیاستی اعلام کردند و 38 کشور در همان هفته اول واکنش نشان دادند.
اروپا زودتر وارد عمل شد و بیش از نیمی از اقدامات این منطقه تا پایان مارس اعلام شده بود. واکنش آسیا و اقیانوسیه تدریجی‌تر بود، اما تا پایان مه حدود 80 درصد اقدامات ثبت‌شده در مناطق مختلف اعلام شده بود.
این آمار از گسترش آثار اقتصادی جنگ فراتر از خاورمیانه حکایت دارد؛ بحرانی که هم صادرکنندگان انرژی و هم کشورهای وابسته به واردات سوخت را تحت فشار قرار داده است.
حمایت مالی، محور اصلی تصمیم‌ها
در آمار نقل‌شده، 548 اقدام مالی ثبت شده که حدود 45 درصد کل اقدامات را تشکیل می‌دهد. همچنین 171 اقدام قیمتی در 91 اقتصاد و 186 تصمیم پولی در 117 اقتصاد گزارش شده است.
از تصمیم‌های پولی، 39 مورد افزایش نرخ بهره و 21 مورد کاهش آن بوده و سایر موارد به حفظ نرخ مربوط می‌شود. بنابراین همه تصمیم‌های ثبت‌شده به معنای تغییر سیاست یا اجرای حمایت تازه نیستند.
همچنین 29 اقدام مرتبط با بخش مالی در 16 اقتصاد ثبت شده که عمدتاً به کشورهای مستقیماً متأثر از جنگ مربوط بوده است.
فشار هم‌زمان بر بودجه دولت‌ها و خانوارها
افزایش هزینه انرژی، دولت‌ها را با انتخاب دشواری مواجه می‌کند: محدود کردن انتقال گرانی به مصرف‌کنندگان، منابع مالی بیشتری می‌طلبد و انتقال افزایش قیمت‌ها نیز فشار بر خانوارها و بنگاه‌ها را بالا می‌برد.
پژوهش منتشرشده صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد میزان بدهی دولت‌ها، وضعیت تورم و ظرفیت اجرایی کشورها در نوع واکنش آنها نقش دارد. داده‌های تکمیلی نیز از حرکت تدریجی سیاست‌ها به سمت انتقال قیمت، مدیریت تقاضا و کنترل تورم حکایت دارد.
اگرچه گزارش اولیه این تحولات را به بسته‌شدن تنگه هرمز مرتبط می‌کند، متن پژوهش صندوق از شوک انرژی ناشی از جنگ خاورمیانه سخن می‌گوید؛ بنابراین نمی‌توان تمام اقدامات ثبت‌شده را صرفاً به بسته‌شدن این تنگه نسبت داد.