در حالی که قرار بود سامانه «حسام» برای ساماندهی و بستن غیرحضوری حسابهای بانکی مازاد راهاندازی شود، این سامانه هنوز در دسترس عموم قرار نگرفته است. همزمان گزارشهایی از فعالسازی برخی حسابهای راکد و کسر حدود 5,300 تومان بابت کارمزد منتشر شده؛ موضوعی که این پرسش را مطرح کرده است: آیا بانک میتواند بدون درخواست صاحب حساب، آن را فعال یا مسدود کند و از موجودی آن کارمزد بردارد؟
به گزارش ایران جیب، سامانه «حسام» یکی از طرحهای بانک مرکزی برای ساماندهی تعداد بالای حسابهای بانکی مازاد و راکد است. قرار بود این سامانه در هفته دولت رونمایی شود، اما با گذشت حدود یک ماه از موعد اعلامشده، هنوز امکان استفاده عمومی از آن فراهم نشده است.
تکلیف 200 میلیون حساب بانکی چه میشود؟
برآوردهای اعلامشده از سوی بانک مرکزی نشان میدهد حدود 200 میلیون حساب بانکی مازاد قابلیت شناسایی و تعیین تکلیف دارند.
سامانه حسام قرار است به اشخاص حقیقی امکان دهد حسابهای بانکی خود را بهصورت متمرکز مشاهده و درباره حسابهای مازاد تصمیمگیری کنند.
همچنین مشتری میتواند یک «حساب پایه» تعیین کند تا در صورت بسته شدن حساب مشمول، مانده موجودی آن به حساب پایه منتقل شود.
با این حال، تا زمان راهاندازی عمومی این سامانه، مشتریان برای تعیین تکلیف بسیاری از حسابهای قدیمی همچنان باید از روشهای فعلی بانکها و در برخی موارد مراجعه به شعب استفاده کنند.
بانکها منتظر راهاندازی «حسام» نماندند
در این میان، گزارشهایی درباره اقدام مستقل برخی بانکها برای تعیین تکلیف حسابهای راکد منتشر شده است.
براساس یکی از این گزارشها، یک بانک بزرگ در چارچوب فرآیندی که هر 6 ماه انجام میدهد، تعدادی از حسابهای راکد مشتریان را فعال کرده و برخی صاحبان حساب پس از فعالشدن حساب با کسر حدود 5,300 تومان از موجودی خود مواجه شدهاند.
این مبلغ بهعنوان کارمزد فعالسازی مجدد حساب راکد اعلام شده است.
ماجرای کسر 5,300 تومان از حساب چیست؟
طبق جدول کارمزد خدمات بانکی ریالی که در شهریور 1405 بهروزرسانی شده، برای «فعالسازی مجدد حسابهای راکد و مطالبهنشده» کارمزد تعیین شده است.
بنابراین اصل وجود کارمزد برای این خدمت، در صورت رعایت ضوابط ابلاغی بانک مرکزی، موضوع تازهای نیست.
اما مسئله اصلی اینجاست که اگر مشتری شخصاً درخواست فعالسازی حساب را نداده باشد، آیا بانک میتواند رأساً حساب را فعال و سپس هزینه این خدمت را از موجودی آن کسر کند؟
آیا بانک بدون اجازه مشتری میتواند دست به حساب بزند؟
پاسخ یکسانی برای همه حسابها وجود ندارد و موضوع به نوع حساب، وضعیت آن، مقررات بانک مرکزی و مفاد قرارداد افتتاح حساب بستگی دارد.
در مقررات مربوط به شناسایی و تعیین تکلیف حسابهای مطالبهنشده و مازاد، برای بانکها تکالیفی در زمینه شناسایی این حسابها و اطلاعرسانی به مشتریان در نظر گرفته شده است. در موارد مشخص، بانک باید از روشهایی مانند تماس، پیامک یا مکاتبه برای تعیین تکلیف حساب استفاده کند.
از سوی دیگر، در ضوابط افتتاح و نگهداری حسابهای سپرده ریالی پیشبینی شده است که در شرایط مشخص و در صورتی که موضوع در قرارداد افتتاح حساب لحاظ شده باشد، امکان بستن برخی حسابهای راکد و انتقال مانده آنها به حساب پایه وجود داشته باشد.
بنابراین صرف «راکد بودن» یک حساب به این معنی نیست که بانک در هر شرایطی و بدون رعایت مقررات میتواند آن را فعال یا مسدود کند.
مشتریان حسابهای قدیمی منتظر شفافسازی باشند
ابهام اصلی اکنون درباره نحوه اجرای این مقررات است؛ بهخصوص در مواردی که مشتری تقاضایی برای فعالسازی حساب نداده اما حساب فعال شده و کارمزد نیز از موجودی آن کسر شده است.
راهاندازی سامانه حسام میتواند بخش بزرگی از این فرآیند را شفافتر کند؛ زیرا مشتریان قادر خواهند بود حسابهای خود را یکجا مشاهده کرده و حسابهای مازاد را بدون مراجعه به شعب تعیین تکلیف کنند.
تا زمان راهاندازی عمومی این سامانه، موضوع حدود اختیار بانکها در فعالسازی حسابهای راکد، شیوه اطلاعرسانی به صاحب حساب و کسر کارمزد بدون درخواست مستقیم مشتری همچنان نیازمند توضیح شفافتر بانک مرکزی است.