به گزارش ایران جیب، بازار جهانی نفت در شرایطی وارد معاملات این هفته میشود که نشانههای بحران دیگر به یک شوک کوتاهمدت محدود نیست. افزایش ریسک در مسیرهای دریایی، رشد هزینه حملونقل و بیمه، فشار بر پالایشگاهها و جهش قیمت فرآوردههای نفتی، چشمانداز بازار انرژی را پیچیدهتر کرده است.
یکی از مهمترین نشانهها، باقی ماندن قیمت نفت در سطوح بالا برای سررسیدهای آینده است. برنت برای تحویل در ماههای آینده در محدوده بالای 100 دلار معامله شده؛ موضوعی که نشان میدهد معاملهگران احتمال ادامه اختلال در عرضه و حملونقل نفت را جدی گرفتهاند.
نفت 104 دلاری چه پیامی برای بازار دارد؟
در بحرانهای کوتاهمدت معمولاً قیمت نقدی نفت جهش میکند اما قیمت قراردادهای آتی در سررسیدهای دورتر آرامتر میشود. با این حال، زمانی که قیمت نفت برای ماههای آینده نیز در محدوده بالای 100 دلار باقی میماند، میتواند نشانهای از نگرانی بازار نسبت به تداوم کمبود عرضه و اختلال در زنجیره تأمین انرژی باشد.
برآوردهای آژانس بینالمللی انرژی نیز حاکی از آن است که بازگشت بازار نفت به شرایط مازاد عرضه ممکن است نسبت به پیشبینیهای قبلی با تأخیر همراه شود.
ذخایر جهانی نفت با سرعت زیادی کاهش مییابد
یکی از نگرانیهای اصلی بازار، کاهش ذخایر نفت است. بر اساس برآوردهای مطرحشده، بازار جهانی در سال جاری با کسری قابل توجه عرضه مواجه بوده و کشورها برای حفظ جریان مصرف ناچار به برداشت از ذخایر شدهاند.
ذخایر راهبردی اساساً برای مقابله با شوکهای کوتاهمدت طراحی شدهاند؛ اما اگر اختلال عرضه و حملونقل برای ماهها ادامه پیدا کند، آزادسازی ذخایر تنها میتواند بخشی از فشار بازار را موقتاً کاهش دهد.
چرا ذخایر آمریکا دیگر کافی نیست؟
در نگاه اول، آزادسازی ذخایر راهبردی آمریکا میتواند یکی از سریعترین راهها برای افزایش عرضه نفت و کاهش فشار قیمتی باشد؛ اما بحران کنونی تنها کمبود نفت خام نیست.
بخش مهمی از مشکل به حملونقل دریایی، بیمه نفتکشها، ظرفیت پالایش و کمبود فرآوردههایی مانند گازوئیل مربوط میشود.
بنابراین حتی اگر آمریکا نفت خام بیشتری از ذخایر خود وارد بازار کند، این اقدام لزوماً نمیتواند مسیرهای دریایی پرریسک را امن کند یا کمبود فرآوردههای نفتی را به سرعت برطرف کند.
از سوی دیگر، ذخایر آمریکا نامحدود نیست. برداشت مداوم از ذخایر میتواند این نگرانی را در میان معاملهگران ایجاد کند که در صورت طولانی شدن بحران، توان دولتها برای استفاده مجدد از این ابزار کاهش خواهد یافت.
بحران واقعی در بازار گازوئیل است
یکی از بخشهای حساس بحران فعلی، بازار فرآوردههای نفتی و بهخصوص گازوئیل است.
گازوئیل سوخت اصلی بخش بزرگی از حملونقل سنگین، کشاورزی و صنایع است و افزایش قیمت آن میتواند بهسرعت هزینه حمل کالا، تولید و حتی قیمت مواد غذایی را افزایش دهد.
به همین دلیل، افزایش حاشیه سود پالایشگاهها و کمبود فرآوردههای نفتی اکنون به دغدغه سیاستگذاران اقتصادی نیز تبدیل شده است.
حتی اگر نفت خام بیشتری از ذخایر راهبردی آزاد شود، تا زمانی که ظرفیت پالایش و انتقال فرآوردهها با محدودیت مواجه باشد، مشکل بازار گازوئیل بهطور کامل حل نخواهد شد.
نفتکشها هم گرانتر شدهاند
بحران تنها در مخازن ذخیره نفت دیده نمیشود. افزایش ریسک عبور نفتکشها از مسیرهای حساس باعث رشد شدید هزینه حملونقل و بیمه شده است.
در چنین شرایطی، قیمت نفت روی تابلو تنها بخشی از هزینه واقعی خرید نفت را نشان میدهد. خریدار نفت فیزیکی باید هزینههای بیشتری بابت حمل، بیمه، ریسک مسیر و لجستیک پرداخت کند.
به همین دلیل ممکن است قیمت نفت خام در بازارهای جهانی یک رقم مشخص باشد، اما هزینه نهایی رساندن هر بشکه نفت به پالایشگاه بسیار بالاتر تمام شود.
نزدیک شدن زمستان، نگرانیها را بیشتر میکند
با نزدیک شدن به فصل سرد، بازار انرژی با یک نگرانی دیگر نیز روبهرو است؛ افزایش تقاضا برای گاز طبیعی و برق.
اگر قیمت انرژی در ماههای آینده همچنان بالا بماند، صنایع انرژیبر از جمله فولاد، آلومینیوم، پتروشیمی و حملونقل با افزایش هزینه روبهرو خواهند شد.
در این شرایط، بانکهای مرکزی نیز با یک معادله دشوار مواجه میشوند: از یک طرف انرژی گران میتواند تورم را افزایش دهد و از طرف دیگر افزایش نرخ بهره برای مقابله با تورم میتواند رشد اقتصادی را تحت فشار قرار دهد.
پایان راه، فقط با آزادسازی ذخایر نیست
بازار نفت اکنون با بحرانی فراتر از کمبود چند میلیون بشکه نفت خام مواجه است. امنیت مسیرهای دریایی، هزینه بیمه، کرایه نفتکشها، ظرفیت پالایش و عرضه گازوئیل همگی به متغیرهای تعیینکننده بازار تبدیل شدهاند.
در نتیجه، ذخایر راهبردی آمریکا و سایر کشورها میتوانند نقش یک مسکن کوتاهمدت را ایفا کنند، اما بهتنهایی قادر به حل بحران نیستند.
اگر اختلال در مسیرهای انتقال انرژی طولانی شود، بازار نفت ممکن است با دورهای از قیمتهای بالاتر، تورم بیشتر و فشار بر رشد اقتصادی جهان مواجه شود؛ شرایطی که میتواند معادلات بازار انرژی را برای ماههای آینده تغییر دهد.