به گزارش ایران جیب، بازار ارز و طلا در روزهای اخیر بار دیگر وارد محدودههای حساس قیمتی شده است؛ دلار آزاد در کانال 235 تا 237 هزار تومان معامله میشود، طلای 18 عیار از مرز 24 میلیون تومان عبور کرده و سکه امامی نیز در محدوده 240 میلیون تومان قرار گرفته است. در این شرایط، بانک مرکزی با مجموعهای از اقدامات تازه تلاش کرده هم عرضه ارز را تقویت کند و هم بخشی از تقاضای سرمایهای در بازار طلا و سکه را مدیریت کند.
دلار در کانال 230 هزار تومان؛ چرا بازار آرام نمیشود؟
رسیدن دلار آزاد به محدوده 236 هزار تومان نشان میدهد فشار خرید در بازار ارز همچنان بالاست. افزایش ریسکهای سیاسی و اقتصادی، انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی برای حفظ ارزش داراییها از مهمترین عواملی هستند که در هفتههای اخیر به رشد نرخ ارز دامن زدهاند.
در چنین شرایطی، افزایش عرضه ارز میتواند از شدت نوسانات کم کند، اما اگر انتظارات افزایشی در بازار باقی بماند، هر کاهش قیمت ممکن است با ورود دوباره خریداران همراه شود.
به همین دلیل، چالش اصلی بانک مرکزی تنها تأمین ارز نیست؛ بلکه مدیریت انتظارات بازار نیز اهمیت زیادی پیدا کرده است.
طلا بالای 24 میلیون تومان؛ دلار تنها عامل گرانی نیست
بازار طلا شرایط پیچیدهتری دارد. طلای 18 عیار در محدوده بالای 24 میلیون تومان قرار گرفته و قیمت آن از دو متغیر اصلی تأثیر میگیرد: نرخ دلار داخلی و قیمت اونس جهانی طلا.
بنابراین حتی اگر سیاستگذار بتواند نرخ ارز را کنترل کند، رشد قیمت جهانی طلا میتواند همچنان به افزایش قیمت طلا در بازار داخلی منجر شود.
در بازار سکه نیز علاوه بر ارزش ذاتی طلا، میزان حباب اهمیت زیادی دارد؛ به همین دلیل بانک مرکزی در سیاستهای جدید خود تلاش کرده مستقیماً روی تقاضای سرمایهای سکه نیز اثر بگذارد.
بانک مرکزی مسیر تازهای برای عرضه ارز باز کرد
یکی از اقدامات جدید بانک مرکزی، تسهیل بازگشت ارز حاصل از صادرات به شبکه رسمی است.
از 19 شهریور، دو روش جدید برای رفع تعهد ارزی صادرکنندگان عملیاتی شده که امکان عرضه اسکناس حاصل از صادرات را در بازار رسمی فراهم میکند.
هدف این سیاست، کاهش موانع بازگشت ارز و افزایش عرضه در شبکه رسمی است. البته میزان اثرگذاری آن به حجم واقعی ارزی بستگی دارد که از این مسیر وارد بازار خواهد شد.
اوراق سکه؛ سلاح جدید بانک مرکزی برای کنترل تقاضا
در بازار طلا، بانک مرکزی به جای تمرکز صرف بر عرضه سکه فیزیکی، سراغ یک ابزار مالی جدید رفته است.
اوراق سلف موازی استاندارد تمامسکه از 18 شهریور عرضه شده و سررسید آن سهماهه است. همچنین برای این اوراق حداقل بازده 7 درصدی در نظر گرفته شده است.
هدف از این اقدام، ایجاد یک مسیر رسمی برای افرادی است که به دنبال سرمایهگذاری در طلا و سکه هستند.
به این ترتیب، بخشی از تقاضایی که پیش از این مستقیماً وارد بازار فیزیکی سکه میشد، میتواند به سمت بازار مالی هدایت شود.
آیا اوراق سکه میتواند قیمت سکه را پایین بیاورد؟
اثر اصلی این ابزار را باید در مدیریت تقاضا و کنترل حباب سکه جستوجو کرد، نه کاهش دستوری قیمت.
اگر خریداران سرمایهای به جای خرید مستقیم سکه، اوراق مرتبط با طلا را انتخاب کنند، فشار تقاضا در بازار فیزیکی کاهش پیدا میکند و احتمال کوچکشدن حباب نیز افزایش خواهد یافت.
با این حال، اگر قیمت دلار یا اونس جهانی طلا همچنان صعودی باشد، ارزش ذاتی سکه نیز افزایش پیدا خواهد کرد. بنابراین اوراق سکه نمیتواند بهتنهایی مانع رشد قیمت بنیادی طلا و سکه شود.
چرا با وجود اقدامات بانک مرکزی، دلار و طلا همچنان گران هستند؟
بخش مهمی از سیاستهای جدید بانک مرکزی تازه اجرایی شده و برای ارزیابی اثر آنها به زمان نیاز است.
از سوی دیگر، بازار فعلی تنها با یک عامل مواجه نیست. انتظارات تورمی، ریسکهای سیاسی، نرخ ارز و قیمت جهانی طلا همزمان بر بازار اثر میگذارند.
به همین دلیل، افزایش عرضه ارز یا ایجاد ابزار جدید برای سرمایهگذاری در طلا ممکن است ابتدا سرعت رشد قیمتها را کاهش دهد، اما لزوماً به معنی بازگشت سریع قیمتها به سطوح قبلی نیست.
سه جبهه بانک مرکزی برای مهار بازار
مجموعه اقدامات اخیر بانک مرکزی را میتوان در سه محور خلاصه کرد:
1. افزایش عرضه ارز: تسهیل بازگشت ارز صادراتی و ایجاد مسیرهای جدید عرضه در بازار رسمی.
2. مدیریت تقاضای طلا: انتشار اوراق سلف سکه برای انتقال بخشی از تقاضای سرمایهای از بازار فیزیکی به بازار مالی.
3. کنترل انتظارات: تلاش برای کاهش رفتارهای هیجانی و جلوگیری از تبدیل رشد قیمت به موج جدید تقاضای سفتهبازانه.
این رویکرد نشان میدهد سیاستگذار پولی تنها به دنبال افزایش عرضه نیست و تلاش کرده سمت تقاضا را نیز مدیریت کند.
آزمون بزرگ بانک مرکزی آغاز شد
دلار در محدوده 235 تا 237 هزار تومان، طلای 18 عیار بالای 24 میلیون تومان و سکه در حوالی 240 میلیون تومان قرار گرفته است. این ارقام نشان میدهد بازار ارز و طلا همچنان تحت فشار قرار دارد.
با این حال، سیاستهای جدید بانک مرکزی میتواند در صورت استمرار، بخشی از فشار موجود را کاهش دهد. افزایش بازگشت ارز صادراتی، عمق گرفتن بازار اوراق سکه و کاهش انتظارات تورمی سه عاملی هستند که میتوانند مسیر بازار را تغییر دهند.
در مقابل، اگر انتظارات افزایشی در بازار باقی بماند، ابزارهای جدید بانک مرکزی بیشتر نقش ترمز رشد قیمتها را ایفا خواهند کرد تا اینکه بتوانند بهتنهایی روند صعودی دلار و طلا را معکوس کنند.
در نهایت، مهمترین معیار موفقیت سیاستهای جدید بانک مرکزی فقط کاهش چندروزه قیمت دلار یا سکه نیست؛ بلکه کاهش دامنه نوسانات، کنترل حباب سکه، افزایش عرضه ارز و کاهش تقاضای هیجانی خواهد بود./ فارس