افزایش شدید قیمت گاز طبیعی در اروپا، نگرانیها درباره تأمین انرژی این قاره در ماههای پیشرو را افزایش داده است. در همین شرایط، آژانس بینالمللی انرژی بر ضرورت تقویت ذخایر راهبردی، انعطاف بیشتر قراردادهای گاز و همکاری نزدیکتر میان کشورها برای مقابله با کمبودهای احتمالی تأکید کرده است.
به گزارش ایران جیب، قیمت گاز طبیعی اروپا به بالاترین سطح از اوایل سال 2023 رسیده است. قرارداد شاخص گاز هلند (TTF) در معاملات اخیر به بالای 79 یورو به ازای هر مگاواتساعت رسید؛ افزایشی که فشار مضاعفی بر خانوارها و صنایع اروپایی وارد میکند.
ذخایر گاز اروپا پایین است
یکی از مهمترین نگرانیها برای اروپا، سطح پایین ذخایر گاز در آستانه فصل سرد است. ذخایر اتحادیه اروپا در اوایل سپتامبر حدود 65 تا 67 درصد ظرفیت برآورد شده که پایینترین سطح برای این مقطع در حدود 15 سال گذشته محسوب میشود.
در برخی کشورهای بزرگ اروپایی وضعیت حتی نگرانکنندهتر است. ذخایر آلمان و هلند به ترتیب حدود 54 و 48 درصد گزارش شده است.
چرا قیمت گاز دوباره جهش کرد؟
اختلال در عرضه گاز طبیعی مایعشده (LNG) از خاورمیانه یکی از عوامل اصلی جهش قیمتهاست. محدودیتهای ایجادشده در مسیر تردد کشتیها در تنگه هرمز، صادرات LNG قطر را تحت تأثیر قرار داده و رقابت اروپا و آسیا برای محمولههای موجود را افزایش داده است.
همزمان، کاهش جریان گاز روسیه به اروپا و پایین بودن سطح ذخایر باعث شده بازار در برابر هرگونه اختلال جدید آسیبپذیرتر شود.
توصیه آژانس بینالمللی انرژی به دولتها
در چنین شرایطی، آژانس بینالمللی انرژی بر ضرورت آمادگی بیشتر دولتها برای شوکهای احتمالی تأکید کرده است. ایجاد و حفظ ذخایر راهبردی گاز، استفاده از قراردادهای خرید منعطفتر و تقویت همکاری میان کشورهای واردکننده میتواند به کاهش ریسک کمبود در فصل سرد کمک کند.
اهمیت این توصیهها زمانی بیشتر میشود که اروپا با سطح ذخایر پایینتر از معمول وارد زمستان شود و همزمان بازار جهانی LNG نیز با محدودیت عرضه مواجه باشد.
خطر اصلی؛ کمبود یا افزایش قیمت؟
با وجود نگرانیهای موجود، برخی تحلیلها معتقدند خطر اصلی در کوتاهمدت الزاماً قطع فیزیکی گاز نیست، بلکه افزایش شدید قیمت انرژی است.
اروپا در سالهای اخیر مصرف گاز را کاهش داده و سهم انرژیهای تجدیدپذیر نیز افزایش یافته است؛ اما تداوم قیمتهای بالا میتواند هزینه تولید صنایع، برق و حملونقل را افزایش دهد و بار بیشتری بر اقتصاد کشورهای اروپایی وارد کند.
چشمانداز بازار گاز
بازار گاز اروپا اکنون در شرایطی شکننده قرار دارد. اگر اختلال در عرضه LNG ادامه پیدا کند یا زمستان سردتر از انتظار باشد، رقابت برای محمولههای گاز میتواند شدیدتر شده و قیمتها دوباره جهش کند.
در مقابل، بهبود عرضه LNG و کاهش تقاضای زمستانی میتواند از شدت بحران بکاهد. با این حال، سطح پایین ذخایر باعث شده اروپا نسبت به سالهای عادی حاشیه امنیت کمتری داشته باشد.