صف کامیونهای ایرانی در مرز افغانستان به بیش از 15 روز رسیده و صدها کامیون در انتظار خروج از کشور هستند؛ فعالان اقتصادی هشدار میدهند ادامه این وضعیت علاوه بر افزایش هزینه حملونقل، سهم ایران از بازار افغانستان را به رقبایی مانند ازبکستان واگذار میکند.
به گزارش ایران جیب، محمود سیادت، رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان، با انتقاد از وضعیت مرزهای تجاری کشور گفت در حال حاضر مرزهای میلک و دوغارون با بیشترین میزان معطلی کامیونها مواجه هستند و ایستایی برخی کامیونها به بیش از 15 روز رسیده است.
به گفته او، در حالی که تردد کامیونها در سمت افغانستان نسبتاً روان است، کامیونهای ایرانی در سمت ایران با توقفهای طولانی مواجهاند؛ موضوعی که مستقیماً هزینه صادرات کالاهای ایرانی را افزایش داده و قدرت رقابت صادرکنندگان را کاهش میدهد.
کاهش 25 درصدی صادرات ایران به افغانستان
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان اعلام کرد از آغاز جنگ تاکنون صادرات ایران به افغانستان دستکم 25 درصد کاهش داشته است.
بخشی از این کاهش به محدودیت صادرات برخی کالاها از جمله محصولات پتروشیمی، فولاد و مواد غذایی مربوط میشود؛ اما به گفته سیادت، مسئله مهمتر ورود جدی رقبای ایران به بازار افغانستان در همین مدت است.
او افزود ازبکستان در سال جاری میلادی حدود 42 درصد رشد صادرات به افغانستان داشته و با سرعت در حال افزایش سهم خود از بازار این کشور است.
رقبای ایران وارد میدان شدند
سیادت با هشدار نسبت به از دست رفتن بازار افغانستان گفت کاهش صادرات ایران در شرایطی اتفاق افتاده که رقبای منطقهای با سرعت بیشتری در حال توسعه روابط تجاری خود با افغانستان هستند.
او همچنین به قرارداد چند ده میلیارد دلاری عربستان برای استخراج گاز در نزدیکی مرز ایران اشاره کرد و این تحولات را زنگ خطری برای تجارت منطقهای ایران دانست.
چرا کامیونها 15 روز در مرز معطل میمانند؟
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان معتقد است توقف طولانی کامیونها در مرز، ارتباط مستقیمی با جنگ یا تحریم ندارد و بخش قابل توجهی از آن ناشی از ضعف مدیریت مرزی، موازیکاری دستگاهها، بخشینگری و نبود مدیریت واحد در مرزها است.
به گفته سیادت، هیچ منطق اقتصادی قابل قبولی وجود ندارد که کامیون صادراتی ایران برای عبور به افغانستان 13، 14 یا حتی 15 روز در مرز منتظر بماند.
این تأخیرها علاوه بر خواب سرمایه و خودرو، موجب افزایش هزینههای حملونقل و در نهایت گرانتر شدن کالاهای ایرانی در بازار افغانستان میشود.
«مرز افغانستان را خودمان دچار مشکل کردهایم»
سیادت با اشاره به محدود شدن برخی مسیرهای صادراتی کشور گفت در شرایط فعلی، افغانستان یکی از معدود مسیرهای مهم باقیمانده برای صادرات کالاهای ایرانی است.
او بهویژه درباره تولیدکنندگان محصولات کشاورزی و میوه و ترهبار هشدار داد؛ چراکه بخش قابل توجهی از مسیرهای صادراتی این محصولات از طریق بنادر و مسیرهای جنوبی با محدودیت مواجه شده است.
به گفته وی، در چنین شرایطی انتظار میرود مرزهای افغانستان به عنوان یک مسیر تنفسی برای تجارت ایران تقویت شوند، نه اینکه با مدیریت نامناسب، همین مسیر نیز با مشکل مواجه شود.
هشدار درباره از دست رفتن بازار افغانستان
رئیس اتاق مشترک ایران و افغانستان تأکید کرد ادامه این وضعیت میتواند باعث شود مشتریان و بازارهای صادراتی ایران بهتدریج به سمت رقبای منطقهای حرکت کنند.
او خواستار تصمیمگیری جدی و ملی برای ساماندهی مرزها شد و گفت حل مشکل از مسیر مذاکره و وعدههای تکراری گذشته و نیازمند قاطعیت، مدیریت واحد و مقابله با بخشینگری است.
افزایش هزینه صادرات؛ تهدیدی برای بازار ایران
ادامه توقف کامیونها در مرز میتواند یک زنجیره منفی برای تجارت ایران ایجاد کند؛ از افزایش هزینه حملونقل و خواب کامیون گرفته تا افزایش قیمت تمامشده کالا و کاهش قدرت رقابت صادرکنندگان ایرانی.
در شرایطی که رقبایی مانند ازبکستان در حال افزایش حضور خود در افغانستان هستند، طولانی شدن زمان عبور کامیونها میتواند به از دست رفتن بخشی از بازار این کشور برای صادرکنندگان ایرانی منجر شود.