با اجرای نرخ سوم بنزین و افزایش قیمت آن از ۵ هزار به ۱۰ هزار تومان، دولت امیدوار است بخشی از مصرف بنزین کاهش پیدا کند و در مقابل، استفاده از سوختهای جایگزین بهویژه CNG افزایش یابد. رئیس امور انرژی سازمان برنامه و بودجه پیشبینی کرده است این تغییر قیمت بتواند روزانه ۲ تا ۳ میلیون لیتر از مصرف بنزین کم کند.
چرا مصرف بنزین در ایران افزایش یافته است؟
به گزارش ایران جیب به نقل از تسنیم، محمدصادق کریمی، رئیس امور انرژی سازمان برنامه و بودجه، با اشاره به چندبعدی بودن مسئله بنزین گفت حل ناترازی سوخت تنها با افزایش تولید امکانپذیر نیست و باید همزمان در حوزه مصرف، کیفیت خودروها و تنوع سبد سوخت کشور نیز اصلاحاتی انجام شود.
به گفته وی، مصرف بنزین از سال ۱۳۹۷ تاکنون بیش از ۴۰ میلیون لیتر افزایش یافته است. از این میزان، حدود ۲۰ درصد ناشی از افزایش تعداد خودروها و ۸۰ درصد مربوط به کاهش ارزش حقیقی قیمت بنزین عنوان شده است.
کریمی معتقد است ثابت ماندن قیمت بنزین طی سالهای گذشته باعث شده انگیزه اقتصادی برای استفاده از سوختهای جایگزین، از جمله CNG، کاهش پیدا کند.
CNG؛ ظرفیتی که هنوز بهطور کامل استفاده نمیشود
یکی از گزینههای دولت برای کاهش فشار بر مصرف بنزین، توسعه استفاده از CNG است. در حال حاضر امکان تأمین روزانه حدود ۴۰ میلیون مترمکعب CNG در کشور وجود دارد، اما سهم این سوخت در سبد انرژی کشور تنها حدود ۱۰ درصد است.
کریمی میگوید پس از اصلاح قیمت بنزین در سال ۱۳۹۸، بخشی از مردم به سمت CNG رفتند، اما با ثابت ماندن قیمت بنزین در سالهای بعد، مزیت اقتصادی این سوخت تا حد زیادی از بین رفت.
به اعتقاد وی، اصلاح تدریجی قیمت بنزین میتواند به مصرفکنندگان فرصت دهد تا بهمرور انتخاب خود را تغییر دهند و استفاده از خودروهای دوگانهسوز و سوختهای جایگزین افزایش پیدا کند.
کاهش روزانه ۲ تا ۳ میلیون لیتر مصرف بنزین با نرخ سوم
رئیس امور انرژی سازمان برنامه و بودجه درباره آثار اجرای نرخ سوم بنزین گفت سیاست دولت بر این اساس است که افزایش تدریجی قیمت بتواند بر الگوی مصرف اثر بگذارد.
برآورد ارائهشده این است که افزایش نرخ سوم از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان، روزانه حدود ۲ تا ۳ میلیون لیتر از مصرف بنزین کاهش دهد.
این کاهش مصرف میتواند از دو مسیر اتفاق بیفتد؛ بخشی از مردم ممکن است به سمت سوختهای جایگزین حرکت کنند و بخشی دیگر نیز سفرها و ترددهای غیرضروری خود را کاهش دهند.
دولت روی خودروهای کممصرف و فرسوده هم حساب کرده است
کریمی تأکید کرد افزایش قیمت بنزین بهتنهایی راهحل ناترازی نیست و مجموعهای از اقدامات باید همزمان اجرا شود.
بر اساس توضیحات وی، وزارت صنعت، معدن و تجارت مأمور شده است برای افزایش کارایی موتور خودروها اقدام کند. همچنین طبق مصوبه شورای اقتصاد، در صورت افزایش بهرهوری موتور خودروها، هزینه این اقدامات میتواند از محل سوخت صرفهجوییشده جبران شود.
کاهش تعرفه خودروهای هیبریدی و کممصرف و افزایش سهم اسقاط خودروهای فرسوده به ۳۵ درصد نیز از دیگر اقداماتی است که در این زمینه مطرح شده است.
سهم خودروهای دوگانهسوز هنوز پایین است
سعید رحمان سالاری، مجری طرح CNG شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، نیز در این برنامه اعلام کرد از سال ۱۳۸۱ تاکنون حدود ۴ میلیون و ۳۰۰ هزار خودروی دوگانهسوز بهصورت کارخانهای و کارگاهی تولید شده است که از این تعداد حدود ۳ میلیون و ۸۰۰ هزار خودرو فعال هستند.
در حال حاضر حدود ۱۵ درصد از مجموع ۲۶ میلیون خودروی بنزینسوز کشور، دوگانهسوز هستند.
همچنین در کشور ۲ هزار و ۳۷۰ جایگاه CNG فعال است و برای افزایش سهم این سوخت، قراردادهایی با خودروسازان برای تولید وانتبارها و خودروهای عمومی دوگانهسوز منعقد شده است.
تولید خودروهای دوگانهسوز باید افزایش پیدا کند
طبق اعلام مجری طرح CNG، سال گذشته حدود ۷۰ هزار خودرو دوگانهسوز شدند که این رقم نسبت به سال ۱۴۰۳ حدود ۲۰۰ درصد افزایش داشته است.
با این حال، فاصله قابلتوجهی میان وضعیت فعلی و هدفگذاری برنامه هفتم توسعه وجود دارد. بر اساس ماده ۴۶ برنامه هفتم توسعه، باید تا سال ۱۴۰۷ حدود ۳۰ درصد از کل تولید خودروسازان به خودروهای دوگانهسوز اختصاص پیدا کند؛ در حالی که این سهم در حال حاضر کمتر از ۱۰ درصد اعلام شده است.
سالاری تأکید کرده است برای استقبال بیشتر مردم از خودروهای CNGسوز، باید زیرساختهای مناسب نیز فراهم شود.
آیا افزایش قیمت بنزین به کاهش ناترازی منجر میشود؟
برآورد دولت این است که نرخ سوم بنزین بتواند روند رشد مصرف را کنترل کند. کریمی میگوید با اجرای نرخ سوم در آذرماه سال گذشته، روند سالانه ۶ درصدی افزایش مصرف متوقف شده است.
با این حال، اثرگذاری پایدار این سیاست به عواملی فراتر از قیمت بنزین وابسته است. اگر همزمان تولید خودروهای کممصرف و دوگانهسوز افزایش یابد، خودروهای فرسوده از چرخه خارج شوند، زیرساخت CNG توسعه پیدا کند و حملونقل عمومی تقویت شود، کاهش مصرف بنزین میتواند ماندگارتر باشد.
در غیر این صورت، افزایش قیمت بهتنهایی ممکن است بیشتر به کاهش موقت تردد منجر شود و مشکل ساختاری ناترازی سوخت همچنان باقی بماند.