شایعه افزایش تعرفه واردات خودرو به 100 درصد در روزهای اخیر بازار خودرو را تحت تأثیر قرار داده است؛ هرچند وزارت صمت رسماً با چنین افزایشی مخالفت کرده و این نرخ در حال حاضر یک تصمیم قطعی و ابلاغشده محسوب نمیشود. با این حال، همین گمانهزنی کافی بود تا انتظارات قیمتی در بازار تغییر کند و خودروهای وارداتی و حتی برخی خودروهای مونتاژی و داخلی با افزایش قیمت مواجه شوند.
به گزارش ایران جیب، بازار خودرو بار دیگر نشان داد که تنها به تصمیمات رسمی واکنش نشان نمیدهد و گاهی یک خبر تأییدنشده نیز میتواند قیمتها را تحت تأثیر قرار دهد. در شرایطی که بازار با نوسان نرخ ارز، محدودیت عرضه و کاهش قدرت خرید مواجه است، خبر احتمال افزایش شدید هزینه واردات میتواند انتظارات فروشندگان و خریداران را تغییر دهد.
تعرفه 100 درصدی هنوز قطعی نیست
در روزهای اخیر ادعاهایی درباره افزایش حقوق ورودی خودروهای وارداتی تا سطح 100 درصد منتشر شد. این خبر با واکنش وزارت صمت همراه شد و این وزارتخانه بهصورت رسمی مخالفت خود را با افزایش غیرکارشناسی حقوق ورودی خودروهای وارداتی اعلام کرد.
بنابراین در شرایط فعلی، نمیتوان تعرفه 100 درصدی را یک تصمیم قطعی دولت تلقی کرد. برای اجرای هر تغییر تعرفهای، باید نرخ جدید از مسیر قانونی تعیین و بهصورت رسمی ابلاغ شود.
چرا بازار پیش از تصمیم رسمی واکنش نشان داد؟
بازار خودرو ایران در سالهای اخیر نشان داده است که «انتظارات» یکی از عوامل مهم تعیین قیمت است. زمانی که احتمال افزایش هزینه واردات مطرح میشود، فروشندگان خودروهای خارجی ممکن است قیمتهای خود را بر اساس هزینه احتمالی آینده تعیین کنند.
از طرف دیگر، برخی خریداران نیز برای جلوگیری از افزایش احتمالی قیمت، خرید خود را جلو میاندازند. همین رفتارها میتواند در کوتاهمدت به افزایش تقاضای احتیاطی و رشد قیمتهای پیشنهادی منجر شود.
در چنین شرایطی حتی اگر خبر اولیه در نهایت تکذیب شود، ممکن است بازار برای مدتی تحت تأثیر فضای روانی ایجادشده باقی بماند.
خودروهای وارداتی در خط مقدم گرانی
در صورت افزایش واقعی تعرفه، نخستین گروهی که مستقیماً تحت تأثیر قرار میگیرد، خودروهای وارداتی هستند. افزایش حقوق ورودی میتواند هزینه تمامشده خودرو را افزایش دهد و این هزینه در نهایت به قیمت مصرفکننده منتقل شود.
البته ساختار حقوق ورودی خودرو در سال 1405 نیز یکسان نیست و نرخها بر اساس نوع خودرو و حجم موتور متفاوت تعیین شدهاند. برای نمونه، نرخهای اعلامشده برای خودروهای بنزینی با حجم موتورهای مختلف از سطوح پایینتر تا بیش از 100 درصد متغیر است.
به همین دلیل، عبارت «تعرفه 100 درصدی» نباید به معنای اعمال یک نرخ یکسان برای تمام خودروهای وارداتی تلقی شود.
موج گرانی میتواند به مونتاژیها هم برسد
اثر روانی خبر تعرفه فقط به خودروهای وارداتی محدود نمیشود. بازار خودرو بههمپیوسته است و تغییر قیمت در یک بخش میتواند بر بخشهای دیگر نیز اثر بگذارد.
در صورت افزایش قیمت خودروهای وارداتی، برخی خودروهای مونتاژی میتوانند بهعنوان گزینه جایگزین مورد توجه قرار بگیرند و همین موضوع ظرفیت افزایش قیمت آنها را در بازار بالا ببرد.
در مورد خودروهای داخلی نیز اگرچه تعرفه واردات مستقیماً قیمت کارخانهای محصولات داخلی را تعیین نمیکند، اما فضای کلی بازار و افزایش قیمت خودروهای رقیب میتواند بر قیمتهای معاملاتی در بازار آزاد اثر بگذارد.
بازار خودرو؛ گرانی همراه با رکود
نکته مهم این است که افزایش قیمت الزاماً به معنای افزایش معاملات نیست. بازار خودرو در شرایطی قرار دارد که قدرت خرید بخش قابل توجهی از متقاضیان کاهش یافته است.
در چنین شرایطی، فروشندگان به امید قیمتهای بالاتر از فروش خودداری میکنند و خریداران نیز به دلیل نگرانی از آینده قیمتها و نرخ ارز، خرید را به تعویق میاندازند.
نتیجه میتواند بازاری باشد که در آن قیمتها افزایش پیدا میکنند اما تعداد معاملات کاهش مییابد؛ وضعیتی که از آن با عنوان رکود تورمی در بازار خودرو یاد میشود.
توقف ترخیص؛ عامل دیگری برای نگرانی بازار
همزمان با انتشار شایعات مربوط به تعرفه، گزارشهایی نیز درباره توقف ترخیص برخی خودروهای وارداتی منتشر شده است؛ موضوعی که نگرانی فعالان بازار درباره احتمال تغییر مقررات را بیشتر کرده است.
با این حال، توقف یا تأخیر در ترخیص بهتنهایی به معنای قطعی شدن تعرفه 100 درصدی نیست و برای قضاوت درباره سیاست نهایی دولت باید منتظر ابلاغ رسمی مقررات بود.
چشم بازار به تصمیم نهایی دولت
در شرایط فعلی، مهمترین متغیر برای بازار خودرو، میزان شفافیت سیاست واردات است. هرچه ابهام درباره تعرفه، ثبت سفارش، ترخیص و هزینههای واردات بیشتر باشد، احتمال شکلگیری قیمتهای هیجانی نیز افزایش پیدا میکند.
از سوی دیگر، اگر وزارت صمت و سایر نهادهای تصمیمگیر موضع نهایی خود را بهصورت شفاف اعلام کنند، میتوان انتظار داشت بخشی از هیجان بازار کاهش پیدا کند.