بازار ارز در روزهای اخیر با شکلگیری فاصله قابلتوجه میان نرخ دلار آزاد و نرخ اسکناس عرضهشده در شبکه رسمی مواجه شده است؛ بهطوریکه دلار آزاد و تتر از محدوده 209 هزار تومان نیز پیشروی کردهاند، در حالی که دلار سهمیهای در محدوده 200 تا 202 هزار تومان معامله میشود.
فاصله 7000 تومانی دلار آزاد و سهمیهای
به گزارش ایران جیب از دنیای اقتصاد، در معاملات دیروز دوشنبه 10 شهریور 1405، نرخ دلار در بازار آزاد و معاملات فردایی به محدوده 209 هزار تومان رسید و تتر نیز در همین حوالی معامله شد.
در مقابل، اسکناس دلار عرضهشده در بانکها و صرافیها با نرخ حدود 200 تا 202 هزار تومان در اختیار متقاضیان قرار گرفت. به این ترتیب، اختلاف میان نرخ آزاد و نرخ اسکناس رسمی به بیش از 7000 تومان رسید.
افزایش این شکاف در شرایطی رخ داده که بازار ارز تحت تأثیر افزایش انتظارات تورمی و تحولات سیاسی، با تقاضای احتیاطی بیشتری روبهرو شده است.
عرضه 500 میلیون دلار؛ اما بازار آرام نشد
بانک مرکزی هفته گذشته از عرضه 500 میلیون دلار اسکناس به شبکه بانکی با هدف مدیریت بازار و کاهش هیجانات خبر داد.
این اقدام در ابتدا باعث کاهش نرخ دلار شد و قیمت ارز از محدوده بالای 200 هزار تومان تا حدود 196 هزار تومان عقبنشینی کرد. نرخ اسکناس عرضهشده در شبکه رسمی نیز در ادامه به محدوده 193 هزار تومان رسید.
با این حال، این کاهش قیمت دوام چندانی نداشت. از روز پنجشنبه، همزمان با ادامه کاهش نرخ اسکناس رسمی، قیمت دلار در معاملات غیرحضوری و فردایی بار دیگر افزایشی شد.
این اتفاق نشان میدهد که افزایش عرضه ارز بهتنهایی نتوانسته انتظارات معاملهگران در بازار آزاد را تغییر دهد.
فقط 4 درصد از ارز عرضهشده خریداری شد
بر اساس اعلام بانک مرکزی، در سه روز نخست اجرای طرح عرضه اسکناس، تنها حدود 20 میلیون دلار از مجموع 500 میلیون دلار عرضهشده توسط متقاضیان خریداری شد.
به عبارت دیگر، تنها حدود 4 درصد از حجم اعلامشده به فروش رفت.
این آمار میتواند نشان دهد که کمبود اسکناس تنها عامل افزایش نرخ ارز نیست و انتظارات فعالان اقتصادی و نگرانی نسبت به آینده شرایط اقتصادی و سیاسی نقش مهمی در تعیین قیمتها دارد.
چرا دلار آزاد از نرخ رسمی فاصله گرفت؟
افزایش فاصله میان نرخهای مختلف ارز، بار دیگر بحث درباره کارآمدی سیاست ارز چندنرخی را مطرح کرده است.
وقتی دلار با نرخ پایینتر در شبکه رسمی عرضه میشود اما قیمت آن در بازار آزاد چند هزار تومان بیشتر است، اختلاف ایجادشده میتواند تقاضا برای خرید ارز با هدف حفظ ارزش دارایی را افزایش دهد.
از سوی دیگر، اگر فعالان بازار انتظار داشته باشند نرخ دلار در آینده افزایش بیشتری پیدا کند، حتی عرضه گستردهتر ارز نیز ممکن است نتواند بهسرعت این انتظارات را تغییر دهد.
تنشهای سیاسی به بازار ارز شوک داد
یکی از عوامل مهم افزایش نرخ دلار در روزهای اخیر، افزایش تنشهای سیاسی و نظامی عنوان شده است.
همزمان با انتشار اخبار مربوط به درگیریهای نظامی و افزایش نگرانیها درباره ادامه تنشها، نرخ تتر نیز با رشد قابلتوجهی مواجه شد و از محدوده 207 هزار تومان به نزدیکی 209 هزار تومان رسید.
تتر در بازار ایران به دلیل نزدیکی قیمت آن به دلار، یکی از شاخصهایی است که معاملهگران برای ارزیابی انتظارات کوتاهمدت بازار ارز مورد توجه قرار میدهند.
رشد همزمان تتر و معاملات فردایی نشان میدهد بخشی از فعالان بازار همچنان انتظار ادامه روند صعودی نرخ ارز را دارند.
فاصله دلار آزاد و مرکز مبادله بیشتر شد
در کنار اختلاف نرخ دلار آزاد و اسکناس رسمی، فاصله میان نرخ اسکناس بازار آزاد و نرخ حواله مرکز مبادله نیز افزایش یافته است.
با رسیدن دلار آزاد به محدوده 209 هزار تومان در روز دوشنبه، اختلاف میان نرخ بازار آزاد و حواله مرکز مبادله از 31 درصد عبور کرد.
افزایش این فاصله میتواند انتقال سیگنال قیمتی در بازار را دشوارتر کند و در صورت تداوم، انتظارات تورمی و تقاضای احتیاطی برای ارز را افزایش دهد.
طلا هم از رشد دلار جا نماند
رشد نرخ ارز در بازار داخلی به بازار طلا و سکه نیز منتقل شد.
در معاملات روز دوشنبه:
| نوع دارایی | قیمت |
| سکه طرح جدید | 222,500,000 تومان |
| نیمسکه | 113,500,000 تومان |
| ربعسکه | 61,500,000 تومان |
| هر گرم طلای 18 عیار | 22,254,000 تومان |
با وجود رشد قیمت طلا و سکه در بازار داخلی، قیمت طلا همچنان تحت تأثیر روند بازار جهانی قرار دارد.
اونس جهانی طلا در معاملات روز دوشنبه در محدوده 4440 دلار قرار داشت و به نزدیکی پایینترین سطح دو هفته اخیر رسید. بنابراین رشد دلار داخلی بخشی از فشار کاهشی بازار جهانی طلا را در بازار داخلی خنثی کرد.
چشمانداز بازار ارز
شرایط فعلی بازار نشان میدهد سیاستگذار ارزی با وجود افزایش عرضه اسکناس، هنوز با چالش تغییر انتظارات بازار مواجه است.
اگر شکاف میان نرخ رسمی و آزاد همچنان افزایش پیدا کند، سیاست عرضه ارز با نرخهای پایینتر از بازار آزاد ممکن است تنها اثر کوتاهمدت داشته باشد. در مقابل، کاهش پایدار نرخ دلار بیش از هر چیز به کاهش انتظارات تورمی، ثبات شرایط سیاسی و اقتصادی و افزایش اعتماد فعالان بازار وابسته خواهد بود.
در چنین شرایطی، اختلاف قیمت میان دلار رسمی و آزاد به یکی از مهمترین متغیرهای بازار ارز در روزهای آینده تبدیل شده است.