به گزارش ایران جیب؛ پیشنویس اصلاح آییننامه اجرایی قانون نظام مهندسی ساختمان با هدف تغییر ساختار بازار خدمات مهندسی در کشور در انتظار بررسی و تصویب هیات دولت قرار گرفته است؛ اصلاحاتی که هدف آن حذف برخی رویههای ناکارآمد، افزایش کیفیت ساختمانها و ایجاد مسئولیتپذیری بیشتر در فرآیند ساختوساز عنوان شده است.
چرا ساختمانهای نوساز با مشکل کیفیت مواجه هستند؟
یکی از مشکلات قدیمی بازار مسکن، تحویل ساختمانهایی است که پس از خرید یا چند ماه سکونت، ایرادات پنهان و آشکار آنها نمایان میشود؛ از مشکلات عایقبندی و نشت آب گرفته تا ضعف در کنترل صدا، کیفیت مصالح و ایمنی سازه.
کارشناسان معتقدند بخشی از این مشکلات به ساختار فعلی صنعت ساختمان بازمیگردد؛ ساختاری که در آن نقش مالک، سازنده، مهندس و نهادهای نظارتی گاهی با یکدیگر تداخل پیدا کرده و مسئولیتها بهصورت شفاف تقسیم نشده است.
۴ ایراد اصلی در بازار خدمات مهندسی ساختمان
1- ورود افراد غیرمتخصص به حوزه ساختوساز
در شرایط فعلی، مالک زمین میتواند مستقیماً برای دریافت مجوز ساخت اقدام کند و حتی بدون داشتن تخصص حرفهای، وارد فرآیند ساختوساز شود.
منتقدان این رویه معتقدند همانطور که انجام امور تخصصی پزشکی نیازمند صلاحیت حرفهای است، ساخت ساختمان نیز باید تنها توسط افراد دارای صلاحیت و پروانه ساخت انجام شود.
2- حذف انتخاب آزاد مهندس توسط مالک
یکی دیگر از انتقادهای مطرحشده، سیستم ارجاع کار مهندسان است؛ مدلی که در آن مالک امکان انتخاب مستقیم مهندس مورد اعتماد خود را ندارد و مهندس از طریق سازوکارهای تعیینشده معرفی میشود.
در اصلاحات پیشنهادی، قرار است این روند تغییر کرده و مالک بتواند مدیر پروژه موردنظر خود را از میان مهندسان دارای صلاحیت انتخاب کند.
3- تعارض نقش مهندس ناظر
در ساختار فعلی، مهندس ناظر هم باید منافع مالک پروژه را در نظر بگیرد و هم بر اجرای مقررات ملی ساختمان نظارت کند؛ موضوعی که به گفته برخی کارشناسان میتواند زمینه ایجاد تعارض منافع را فراهم کند.
در مدل جدید، نقش نظارتی شهرداریها از طریق بازرسان مستقل تقویت خواهد شد.
4- نبود ضمانت کیفیت برای ساختمانها
یکی از مهمترین انتقادها به بازار مسکن، نبود بیمه کیفیت و ضمانت بهرهبرداری برای ساختمانهای مسکونی است.
در حالی که بسیاری از کالاهای مصرفی دارای ضمانت هستند، خریدار مسکن که بزرگترین خرید زندگی خود را انجام میدهد، معمولاً پس از تحویل ساختمان با مشکلاتی روبهرو میشود که مسئولیت مشخصی برای رفع آنها وجود ندارد.
تغییر نقش مهندسان؛ از «ناظر» به «مدیر پروژه»
بر اساس پیشنویس اصلاحی، عنوان و جایگاه مهندسان فعال در پروژهها تغییر خواهد کرد و نقش «مهندس ناظر» به سمت «مدیر پروژه» حرکت میکند.
در این مدل:
- مالک باید پیمانکار دارای صلاحیت ساخت انتخاب کند.
- مدیر پروژه بر عملکرد پیمانکار نظارت خواهد داشت.
- شهرداریها از بازرسان مستقل برای کنترل پروژه استفاده میکنند.
- فرآیند ساخت از مرحله گودبرداری تحت پوشش بیمه کیفیت قرار میگیرد.
هدف اصلاحات چیست؟
هدف اصلی این تغییرات، افزایش کیفیت ساختمانها، کاهش تخلفات ساختمانی، مشخص شدن مسئولیتها و ایجاد اعتماد بیشتر در بازار مسکن عنوان شده است.
با این حال، اجرای موفق این طرح به نحوه تصویب آییننامه، نظارت بر عملکرد پیمانکاران و ایجاد سازوکارهای واقعی کنترل کیفیت وابسته خواهد بود.