به گزارش ایران جیب، در حالی که دولت هنوز جزئیات نهایی طرح جدید مدیریت مصرف بنزین را اعلام نکرده، شواهد موجود از وضعیت جایگاههای سوخت تهران نشان میدهد بخشی از سناریوی نخست مدیریت ناترازی بنزین ممکن است عملاً در حال اجرا باشد؛ سناریویی که در آن به جای افزایش قیمت، محدودیت عرضه و دشوارتر شدن دسترسی به سوخت خود را نشان میدهد.
سناریوی اول بنزین چیست؟
دولت پیشتر از بررسی 3 سناریو برای مدیریت ناترازی بنزین خبر داده بود. در سناریوی نخست، عرضه سوخت به میزان تولید داخلی محدود میشود و کسری تقاضا لزوماً از طریق واردات یا برداشت از ذخایر جبران نخواهد شد.
در چنین شرایطی ممکن است قیمت رسمی بنزین تغییر نکند، اما محدودیت فیزیکی عرضه در جایگاهها باعث ایجاد صف و کاهش دسترسی شود.
چرا صفهای بنزین در تهران طولانی شد؟
یکی از عوامل اصلی، ابهام درباره آینده سهمیههاست. پس از اعلام مسئولان دولتی مبنی بر قطعی بودن کاهش سهمیه، بدون اعلام رقم دقیق، بخشی از مردم برای مصرف سهمیه موجود خود اقدام کردهاند.
این رفتار میتواند تقاضای روزانه را به شکل محسوسی افزایش دهد و در نتیجه فشار بیشتری بر شبکه توزیع وارد کند.
از سوی دیگر، آسیبهای واردشده به بخشی از زیرساختهای سوخترسانی تهران نیز ظرفیت ذخیرهسازی و توزیع را تحت تأثیر قرار داده است.
رکورد مصرف بنزین در تهران شکسته شد
فریدون یاسمی، مدیر منطقه تهران شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، اعلام کرده است که در روز دوم شهریور بیش از 26 میلیون لیتر بنزین در تهران توزیع شده که نسبت به شرایط معمول افزایش قابل توجهی داشته است.
افزایش ناگهانی تقاضا در کنار محدودیتهای لجستیکی باعث شده برخی جایگاهها با صفهای طولانی یا توقف موقت فعالیت مواجه شوند.
بنزین گران نمیشود، اما دسترسی سختتر میشود؟
اگر سناریوی نخست ادامه پیدا کند، ممکن است فشار اصلی به جای قیمت، به بخش عرضه منتقل شود.
در این حالت، سهمیه رسمی روی کاغذ میتواند ثابت بماند، اما تمام خودروها الزاماً در هر زمان قادر به دریافت میزان مورد نیاز خود نخواهند بود. در نتیجه، «دسترسی به بنزین» به مسئله اصلی بازار تبدیل میشود.
این وضعیت همچنین میتواند بازار غیررسمی فروش سهمیه را تقویت کند؛ بهخصوص اگر اختلاف قیمت میان بنزین سهمیهای و نرخ مصرف مازاد افزایش یابد.
3 سناریوی احتمالی در روزهای آینده
در کوتاهمدت، سه مسیر اصلی پیش روی بازار بنزین قرار دارد:
1. اعلام رقم جدید سهمیهها: در این صورت ممکن است پیش از اعلام رسمی، تقاضا و صفها موقتاً افزایش پیدا کند، اما پس از مشخص شدن تکلیف سهمیهها، رفتار هیجانی کاهش یابد.
2. ادامه ابهام: اگر اعلام تصمیم نهایی به تعویق بیفتد، احتمال تداوم صفها و گسترش رفتار احتیاطی مردم وجود دارد.
3. تداوم محدودیت عرضه: در صورت ادامه مشکلات زیرساختی و بالا ماندن مصرف، ممکن است فشار بر جایگاهها و شبکه توزیع همچنان ادامه داشته باشد.