به گزارش ایران جیب؛ دولت آمریکا دور تازهای از فشار اقتصادی علیه ایران را آغاز کرده؛ کارزاری که هدف اصلی آن محدود کردن مسیرهای باقیمانده تجارت، صادرات نفت و درآمدهای ارزی تهران است. واشنگتن همزمان هشدار داده کشورها و شرکتهایی که به تجارت و ارتباطات مالی با ایران ادامه دهند، ممکن است با تحریمهای ثانویه روبهرو شوند.
اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در مرحله جدید این کارزار نزدیک به 60 فرد، نهاد و کشتی مرتبط با ایران را هدف تحریم قرار داده و دامنه فشارها را به حوزههایی مانند کشتیرانی، طلا، هوانوردی، فناوری و داراییهای دیجیتال گسترش داده است.
چین؛ بزرگترین آزمون تحریمهای جدید آمریکا
چین مهمترین شریک اقتصادی ایران در این مرحله از فشارهای آمریکا است. پکن همچنان بزرگترین خریدار نفت ایران محسوب میشود و بخش قابل توجهی از صادرات نفت ایران به مقصد پالایشگاههای چینی انجام میشود.
به همین دلیل، فشار مستقیم واشنگتن بر بانکها و شرکتهای چینی میتواند به یک چالش جدی در روابط آمریکا و چین تبدیل شود. گزارشها نشان میدهد آمریکا تاکنون با احتیاط با مؤسسات مالی بزرگ چین برخورد کرده و از تشدید فوری رویارویی با پکن پرهیز داشته است.
چین نیز تهدید تحریمهای ثانویه آمریکا را رد کرده و بر ادامه روابط اقتصادی خود با ایران تأکید کرده است.
عراق؛ تجارت غیرنفتی در معرض فشار
عراق یکی دیگر از شرکای مهم تجاری ایران است. بخش قابل توجهی از صادرات غیرنفتی ایران به بازار عراق اختصاص دارد و روابط تجاری دو کشور در حوزه کالاهای مصرفی، مواد غذایی، انرژی و خدمات گسترده است.
تحریم شرکتها و بانکهای عراقی که با ایران همکاری میکنند میتواند روند پرداختها و تجارت میان دو کشور را دشوارتر کند و هزینه مبادلات را افزایش دهد.
ترکیه؛ مسیر مهم تجارت ایران
ترکیه نیز از شرکای کلیدی ایران به شمار میرود و علاوه بر تجارت مستقیم، بهعنوان یکی از مسیرهای مهم ترانزیتی و مالی منطقه اهمیت دارد.
در صورت گسترش تحریمهای ثانویه، شرکتهای ترکیهای ممکن است با انتخاب دشواری میان حفظ تجارت با ایران و دسترسی به بازار و نظام مالی آمریکا روبهرو شوند.
هند؛ تجارت تحت فشار مسیرهای مالی و حملونقل
هند نیز از کشورهایی است که در برابر فشارهای جدید آمریکا آسیبپذیر شده است. تجارت ایران و هند طی سالهای گذشته بهشدت کاهش یافته و اکنون بخش مهمی از مبادلات دو کشور به کالاهای بشردوستانه و اقلامی مانند برنج، چای و دارو محدود شده است.
رویترز گزارش داده صادرات هند به ایران در پی تحریمهای جدید آمریکا و توقف معاملات و تجارت امارات با ایران، با خطر کاهش بیشتر روبهرو شده است. افزایش هزینه حملونقل، بیمه و مشکلات پرداخت از مهمترین موانع پیش روی صادرکنندگان هندی است.
امارات؛ حلقه حساس تجارت منطقهای
امارات متحده عربی نیز یکی از مهمترین مسیرهای تجاری و مالی ایران بوده است. هرگونه محدودیت در نقلوانتقال پول و تجارت از مسیر امارات میتواند هزینه تجارت خارجی ایران را افزایش دهد و دسترسی فعالان اقتصادی به شبکههای مالی منطقه را دشوارتر کند.
آمریکا به دنبال چیست؟
هدف اصلی کارزار جدید واشنگتن، تنها تحریم مستقیم ایران نیست؛ بلکه آمریکا تلاش دارد هزینه همکاری اقتصادی با تهران را برای شرکتها و کشورهای ثالث افزایش دهد.
به این ترتیب، شرکای تجاری ایران ممکن است با یک انتخاب دوگانه روبهرو شوند: ادامه تجارت با ایران و پذیرش ریسک تحریمهای آمریکا، یا کاهش همکاری با تهران برای حفظ دسترسی به بازار و نظام مالی آمریکا.
تحلیلگران معتقدند موفقیت این راهبرد تا حد زیادی به واکنش چین، عراق، ترکیه، هند و امارات بستگی خواهد داشت؛ کشورهایی که بخش مهمی از تجارت خارجی ایران به آنها وابسته است.
فشار جدید چه اثری بر اقتصاد ایران دارد؟
در کوتاهمدت، افزایش فشارهای مالی میتواند هزینه انتقال پول، حملونقل، بیمه و تجارت خارجی ایران را بالا ببرد. محدود شدن کانالهای فروش نفت نیز میتواند بر درآمدهای ارزی کشور اثرگذار باشد.
با این حال، میزان موفقیت این سیاست به واکنش شرکای تجاری ایران بستگی دارد. اگر چین و دیگر شرکای اصلی تهران به تجارت ادامه دهند و مسیرهای جایگزین مالی و حملونقل فعال باقی بماند، اثرگذاری تحریمها میتواند محدودتر شود.
در مقابل، اگر فشار آمریکا باعث عقبنشینی بانکها، شرکتهای حملونقل و خریداران نفت از همکاری با ایران شود، اقتصاد کشور با دور تازهای از محدودیتهای تجاری و ارزی مواجه خواهد شد.