آمار جدید از وضعیت مالکیت خودرو در ایران نشان میدهد از مجموع حدود 27 میلیون خانوار، نزدیک به نیمی از خانوارها فاقد خودرو هستند، در حالی که بخش محدودی از خانوارها مالک تعداد زیادی خودرو هستند؛ موضوعی که بار دیگر بحث عدالت در توزیع خودرو و یارانه سوخت را مطرح کرده است.
به گزارش ایران جیب، بررسی الگوی مالکیت خودرو در ایران نشان میدهد توزیع خودرو میان خانوارها یکسان نیست. بر اساس آمار مطرحشده در جلسه بررسی وضعیت صنعت خودرو، از مجموع 27 میلیون خانوار ایرانی، حدود 13.5 میلیون خانوار هیچ خودرویی ندارند، 9.5 میلیون خانوار دارای یک خودرو هستند و 4 میلیون خانوار مالک حدود 16 میلیون خودرو هستند.
تمرکز خودرو در بخشی از خانوارها
بر اساس این آمار، خانوارهای مالک چند خودرو سهم قابل توجهی از ناوگان خودرویی کشور را در اختیار دارند. اگر رقم 16 میلیون خودرو برای 4 میلیون خانوار را مبنا قرار دهیم، بهطور میانگین هر خانوار در این گروه حدود 4 خودرو در اختیار دارد.
البته این میانگین به معنای مالکیت دقیق 4 خودرو برای هر خانوار نیست و ممکن است شامل خودروهای مختلف از نظر نوع، ارزش، سن و میزان استفاده باشد. با این حال، نشاندهنده تمرکز مالکیت خودرو در بخشی از جامعه است.
13.5 میلیون خانوار بدون خودرو
یکی از مهمترین نکات این آمار، تعداد بالای خانوارهای فاقد خودرو است. حدود نیمی از خانوارهای ایرانی برای جابهجایی شخصی، وابسته به حملونقل عمومی، تاکسی، تاکسیهای اینترنتی یا خودروهای متعلق به دیگران هستند.
این موضوع در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که خودرو طی سالهای اخیر از یک کالای مصرفی به یک دارایی با ارزش تبدیل شده و رشد قیمت خودرو باعث شده ورود بسیاری از خانوارها به این بازار دشوارتر شود.
ارتباط مالکیت خودرو با یارانه بنزین
توزیع نابرابر خودرو، بحث درباره نحوه تخصیص یارانه سوخت را نیز پررنگتر کرده است. در شرایط فعلی، مصرف بنزین ارتباط مستقیمی با داشتن خودرو دارد؛ بنابراین خانواری که خودرو ندارد، امکان استفاده مستقیم از یارانه بنزین را نیز ندارد.
در مقابل، خانوارهایی که چند خودرو دارند، در صورت استفاده از آنها امکان مصرف سوخت بیشتری خواهند داشت.
البته تعداد خودرو بهتنهایی معیار دقیقی برای سنجش ثروت خانوار نیست؛ زیرا ممکن است یک خانوار چند خودروی قدیمی و کمارزش داشته باشد و خانواری دیگر تنها یک خودروی گرانقیمت در اختیار داشته باشد.
بازار خودرو؛ از نیاز مصرفی تا دارایی سرمایهای
یکی از تغییرات مهم بازار خودرو در سالهای اخیر، تبدیل شدن خودرو به یک دارایی سرمایهای بوده است. افزایش قیمتها باعث شده بخشی از تقاضا برای خودرو نه صرفا با هدف استفاده شخصی، بلکه با هدف حفظ ارزش پول شکل بگیرد.
در چنین شرایطی، تعداد متقاضیان واقعی خودرو ممکن است کمتر از تعداد خانوارهای فاقد خودرو باشد، زیرا بخشی از تقاضا به سمت خرید سرمایهای یا نگهداری چند خودرو حرکت کرده است.
ضرورت ایجاد نقشه مالکیت خودرو در ایران
کارشناسان معتقدند برای تصمیمگیری دقیق درباره سیاستهای خودرویی و سوختی، صرف اعلام تعداد خودرو کافی نیست و باید اطلاعات دقیقتری مانند موارد زیر منتشر شود:
تعداد خودروهای هر دهک درآمدی
ارزش روز خودروهای خانوارها
میزان مصرف سوخت گروههای مختلف
تعداد خودروهای فرسوده و غیرفعال
سهم خانوارهای فاقد خودرو در جامعه