تازهترین دادههای شبکه پرداخت الکترونیکی نشان میدهد ارزش واقعی تراکنشهای خرید خانوارها در سه ماه متوالی رشد کرده است. با این حال کارشناسان معتقدند بخشی از این افزایش میتواند ناشی از نگرانی از رشد قیمتها و خرید زودتر از موعد کالاها باشد، نه الزاماً بهبود پایدار قدرت خرید.
به گزارش ایران جیب، بررسی آمار تراکنشهای شاپرک در تیرماه 1405 نشان میدهد که پس از یک دوره افت تقاضای مصرفی، نشانههایی از افزایش فعالیت خرید خانوارها دیده میشود. بر اساس این دادهها، ارزش حقیقی تراکنشهای پرداختی در ماههای اردیبهشت، خرداد و تیر به ترتیب 7.1 درصد، 8.8 درصد و 6.4 درصد نسبت به ماههای مشابه سال قبل افزایش یافته است.
رشد تعداد خریدها در تیرماه
بر اساس گزارشهای منتشرشده، حجم تراکنشهای شاپرک در تیرماه 1405 به حدود 3406 هزار میلیارد تومان رسید و تعداد تراکنشها از 4 میلیارد و 500 میلیون مورد عبور کرد.
تعداد تراکنشهای ثبتشده در تیرماه نسبت به تیرماه سال گذشته 8 درصد افزایش داشته است؛ موضوعی که میتواند نشاندهنده بهبود نسبی در جریان خریدهای روزمره خانوارها باشد.
با این حال، افزایش ارزش تراکنشها به تنهایی نمیتواند نشانه رونق کامل مصرف باشد، زیرا تورم همچنان نقش مهمی در بالا رفتن مبالغ پرداختی دارد.
رشد اسمی تراکنشها تحت تاثیر تورم
بررسی دادههای شاپرک نشان میدهد ارزش اسمی تراکنشها در تیرماه نسبت به مدت مشابه سال قبل نزدیک به 100 درصد رشد کرده است.
اما این افزایش به معنای دو برابر شدن واقعی خرید مردم نیست. بخش زیادی از این رشد به دلیل افزایش قیمت کالاها و خدمات اتفاق افتاده است. به عبارت دیگر، خانوارها برای خرید کالاهای مشابه نسبت به سال گذشته، پول بیشتری پرداخت کردهاند.
خروج تقاضا از حالت انتظار
روند سه ماه اخیر نشان میدهد که تقاضای مصرفی پس از دورهای از رکود و احتیاط، اندکی فعالتر شده است. افزایش تعداد خریدها و رشد حقیقی ارزش تراکنشها میتواند نشانهای از کاهش فضای انتظار در بازار مصرف باشد.
با این حال، بخشی از این افزایش ممکن است به دلیل انتظارات تورمی باشد. در شرایطی که خانوارها احتمال افزایش قیمتها را بالا میدانند، ممکن است خرید برخی کالاها و خدمات را جلو بیندازند تا از رشد احتمالی قیمتها در آینده جلوگیری کنند.
کاهش تعداد خریدها، افزایش مبلغ هر خرید
مقایسه روند تراکنشها از پایان اردیبهشت تا پایان تیرماه نشان میدهد تعداد تراکنشها حدود 274 میلیون مورد، معادل 6 درصد کاهش داشته، اما ارزش ریالی آنها تغییر چندانی نکرده است.
این موضوع نشان میدهد اگرچه تعداد دفعات خرید کاهش یافته، اما متوسط مبلغ هر تراکنش افزایش پیدا کرده است.
کارشناسان معتقدند این تغییر میتواند نتیجه افزایش قیمتها، کاهش خریدهای خرد و تمرکز خانوارها بر خریدهای ضروریتر باشد.
متوسط مبلغ تراکنشها رکورد زد
در سالهای اخیر متوسط مبلغ هر تراکنش روندی صعودی داشته است. این شاخص که از تقسیم ارزش کل تراکنشها بر تعداد آنها به دست میآید، نشان میدهد هزینه هر خرید به دلیل تورم افزایش یافته است.
متوسط مبلغ تراکنشها طی چند سال گذشته از محدوده حدود 200 هزار تومان به ارقام بالاتر از 700 هزار تومان رسیده است؛ رشدی که بیش از آنکه ناشی از افزایش قدرت خرید باشد، بازتاب افزایش سطح قیمتها در اقتصاد است.
آیا مصرف خانوارها واقعا بهتر شده است؟
هرچند دادههای تیرماه نشانههایی از بهبود نسبی تقاضا را نشان میدهد، اما همچنان نمیتوان این روند را به معنای بازگشت کامل قدرت خرید خانوارها دانست.
تجربه سالهای اخیر نشان داده که رشد اسمی تراکنشها عمدتاً تحت تاثیر تورم بوده و رشد واقعی مصرف در بسیاری از دورهها محدود یا حتی منفی بوده است.
به همین دلیل، افزایش ارزش پرداختهای الکترونیکی باید همراه با شاخصهایی مانند نرخ تورم، درآمد واقعی خانوار و قدرت خرید بررسی شود.
ادامه تورم، رفتار خرید خانوارها را تغییر داده است
تداوم تورم مزمن باعث شده رفتار مصرفی خانوارها تغییر کند. بسیاری از مردم به جای خریدهای برنامهریزیشده بلندمدت، به سمت خریدهای زودتر از موعد یا تبدیل نقدینگی به کالا حرکت کردهاند.
این رفتار میتواند در کوتاهمدت باعث افزایش تقاضا شود، اما در بلندمدت نشانهای از نگرانی مردم نسبت به آینده قیمتها و کاهش اعتماد به ثبات اقتصادی است.