رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با رد شایعات مطرحشده درباره ارتباط زلزلههای اخیر جنوب کشور با هارپ، انفجارهای موشکی یا دخالتهای انسانی، تأکید کرد که این زمینلرزهها کاملاً طبیعی بوده و ناشی از ویژگیهای لرزهخیزی منطقه است.
علی بیتالهی در گفتوگو با ایلنا اظهار کرد: هیچ ارتباط علمی میان انفجارها و زمینلرزههای اخیر وجود ندارد، زیرا اثر انفجارها در محدوده بسیار نزدیک به سطح زمین و در حد چند ده متر است، در حالی که زلزلههای اخیر در عمق حدود ۱۳ کیلومتری زمین رخ دادهاند.
وی افزود: مطرح کردن ارتباط زلزله با هارپ یا دستکاریهای علمی، از جمله ادعاهای شبهعلمی است که پایه و اساس علمی ندارد. مناطق جنوبی کشور ذاتاً از مناطق فعال زلزلهخیز ایران محسوب میشوند و وقوع زمینلرزه در این مناطق یک فرآیند طبیعی است.
ایران فاقد سیستم هشدار سریع زلزله است
رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به استفاده برخی کشورها از سامانه هشدار سریع زلزله گفت: این سیستم در کشورهایی مانند آمریکا فعال است و میتواند پس از ثبت نخستین امواج زلزله، هشدار را در مدت چند ثانیه به مناطق اطراف ارسال کند.
به گفته بیتالهی، این سامانه توانایی پیشبینی زلزله قبل از وقوع را ندارد، بلکه پس از آغاز زمینلرزه و ثبت آن توسط ایستگاههای لرزهنگاری، با استفاده از تفاوت سرعت امواج الکترومغناطیسی و امواج لرزهای، پیام هشدار را ارسال میکند.
وی توضیح داد: سرعت انتقال امواج الکترومغناطیسی نزدیک به ۳۰۰ هزار کیلومتر بر ثانیه است، اما امواج لرزهای با سرعت چند کیلومتر بر ثانیه حرکت میکنند؛ همین اختلاف سرعت امکان ایجاد فرصت چندثانیهای برای هشدار را فراهم میکند.
چند ثانیه هشدار میتواند جان انسانها را نجات دهد
بیتالهی با بیان اینکه زمان هشدار بسته به فاصله محل وقوع زلزله از مناطق مسکونی متفاوت است، گفت: این فرصت ممکن است از چند ثانیه تا حدود ۱۰ ثانیه باشد، اما همین زمان کوتاه میتواند بسیار مؤثر باشد.
در کشورهایی که این سامانه فعال است، برخی اقدامات اضطراری مانند بستن خودکار شیرهای گاز، توقف قطارهای سریعالسیر و قطع فرآیندهای حساس صنعتی انجام میشود. همچنین مردم میتوانند در همین زمان کوتاه، خود را به نقاط امن داخل ساختمان برسانند.
امکان راهاندازی سامانه هشدار زلزله در ایران وجود دارد
رئیس بخش زلزله مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی تأکید کرد: ایران از نظر فنی وابستگی خاصی برای ایجاد چنین سامانهای ندارد و امکان طراحی و بومیسازی آن وجود دارد.
وی افزود: استفاده از موقعیت مکانی تلفنهای همراه، مشابه عملکرد برنامههای مسیریابی، میتواند بخشی از زیرساخت این سامانه باشد، اما اجرای آن نیازمند یک پروژه ملی و پوشش گسترده در سراسر کشور است.
بیتالهی در پایان با اشاره به تجربه ژاپن گفت: در این کشور علاوه بر ارسال هشدار به تلفنهای همراه، پیامهای هشدار سریع زلزله از طریق شبکههای تلویزیونی نیز منتشر میشود تا مردم در کوتاهترین زمان ممکن مطلع شوند.