جهش قیمت مسکن در برابر رشد محدود درآمد خانوارها، دوره انتظار خانهدار شدن در ایران را به مرز بحران رسانده؛ بهطوریکه یک خانوار متوسط تهرانی با پسانداز واقعی تنها ۱۵ تا ۲۰ درصد درآمد، باید حداقل ۵۵ تا ۷۵ سال برای خرید خانه منتظر بماند.
بر اساس آخرین گزارشهای مرکز آمار ایران و بانک مرکزی، متوسط قیمت مسکن در مناطق شهری ایران طی سال ۱۴۰۴ به حدود ۵۰ میلیون تومان برای هر متر مربع رسیده است.
برای خرید یک آپارتمان ۷۵ متری در تهران با درآمد متوسط ماهانه ۵۵ میلیون تومان، در حالت ایدهآل (پسانداز ۱۰۰٪ درآمد) نیاز به حدود ۱۱ سال جمعآوری مبلغ مورد نیاز است.
با فرض واقعبینانه که خانوارها بتوانند فقط ۱۵ تا ۲۰ درصد از درآمد خود را پسانداز کنند، مدت زمان خانهدار شدن طولانیتر میشود: ۵۵ تا ۷۵ سال برای خانوارهای متوسط تهران.
در مراکز استانها مانند مشهد یا اصفهان، خرید یک واحد ۷۰ متری با قیمت ۱۵ میلیون تومان هر متر مربع، با پسانداز ۱۵ تا ۲۰ درصد درآمد سالانه، حدود ۲۵ تا ۳۳ سال طول میکشد.
وضعیت برای خانوارهایی با توان پسانداز کمتر، به ویژه کارمندان و کارگران، بسیار بحرانیتر است به نحوی که با پسانداز ۱۰ درصد درآمد سالانه، خانهدار شدن در تهران حدود ۸۰ تا ۱۱۰ سال طول میکشد.
با پسانداز تنها ۵ درصد درآمد سالانه، دوره انتظار به ۱۶۰ تا ۲۲۰ سال افزایش مییابد، عملاً ورود به بازار مسکن برای این گروهها غیرممکن است.
این دادهها نشان میدهد که رشد قیمت مسکن (۲۵۰ تا ۳۰۰ درصد از ۱۳۹۵ تاکنون) در مقایسه با رشد درآمد خانوار (۸۰ تا ۹۰ درصد) فاصله قابل توجهی ایجاد کرده و دوره انتظار خانهدار شدن در ایران به سطح بحرانی رسیده است.
کارشناسان اقتصادی تأکید دارند که افزایش عرضه مسکن، تسهیلات بلندمدت و تشویق به پسانداز خانوارها برای کاهش این شکاف ضروری است.
بدون این سیاستها، کارگران و کارمندان قادر به ورود به بازار مسکن نخواهند بود و فشار اقتصادی بر خانوارها ادامه خواهد یافت.