کانال تلگرام ایران جیب

آخرین اخبار

آژانش مسافرتی جا اینجاس
iRest
فروشگاه اینترنتی مدیسه
تور لحظه آخری,تور کیش,تور دبی,تور آنتالیا,تور ترکیه,تور استانبول
صرافی آرز
ایکاپ
نیسان
کانال تلگرام ایران جیب

بر باد رفتن رشد اقتصادی ترکیه توسط سیاستمداران

کدخبر:۲۰۶۲۴پنجشنبه، ۲۰ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۶:۰۳:۴۷۳۲۷۶ بازدید

ترکیه یکی از اقتصادهایی بود که در سال‌های پس از 2000 ظهور کرد. رشد سریع و شکوفایی همه‌جانبه اقتصاد ترکیه به‌قدری چشمگیر بود که ...
بر باد رفتن رشد اقتصادی ترکیه توسط سیاستمداران

ترکیه یکی از اقتصادهایی بود که در سال‌های پس از 2000 ظهور کرد. رشد سریع و شکوفایی همه‌جانبه اقتصاد ترکیه به‌قدری چشمگیر بود که پیوستن این کشور به اتحادیه اروپا را نوید می‌داد. اما پس از 6 یا 7 ‌سال رشد اقتصادی ترکیه به‌طور محسوسی کند شد و در سال‌های اخیر حتی در برخی بخش‌ها ازجمله سیاست‌های پولی و تورم و ارزش پول ملی رو به افول نهاده و این اواخر ترکیه را با کسر بودجه و کاهش ارزش پول ملی مواجه کرده است. حال سوال برخی از اقتصاددانان و محققان این است که چه بر سر اقتصاد ترکیه آمده که پس از یک دوره کوتاه رشد و شکوفایی که این کشور توانست صفرهای واحد پولی خود را حذف کند و اصلاحات اقتصادی بنیادی انجام دهد، این‌گونه با افول روبه‌رو شده است. حال این اتفاق‌ها در ترکیه از آن جهت اهمیت بسیاری دارد که هم در همسایگی ایران واقع شده و رشد اقتصادی ایران با کشورهایی مانند ترکیه به‌طور مداوم مقایسه می‌شود و از طرف دیگر هنوز امید به این موضوع وجود دارد که ترکیه به اتحادیه اروپا بپیوندد.

شروع رشد بعد از بحران

براساس پژوهش اتاق بازرگانی ایران، اقتصاد تركيه در چند دهه گذشته، افت‌وخيزهاي پي‌درپي را تجربه كرده است. پس از عملكرد كم‌جان با عدم توازن‌هاي شديد در دهه ١٩٩٠ و بحران مالي كه در‌ سال ٢٠٠١ كل اقتصاد را دچار مشكلات بزرگ كرد، تركيه توانست به ٦ سال رشد اقتصادي سريع برسد كه توليد ناخالص داخلي سرانه هر‌ سال ٦‌درصد افزايش يافت و بالاترين نرخ رشد دست‌يافتني از دهه ١٩٦٠ تاكنون بوده است. اين رشد اقتصادي نتيجه اصلاحات ساختاري، رشد بهره‌وري و گسترده‌ترشدن پايه فعاليت‌هاي اقتصادي از هر دو جنبه جغرافيايي و اجتماعي بود. اما از سال ٢٠٠٧ به بعد، رشد اقتصادي همان‌طور كه در شكل شماره یک ديده مي‌شود به نحو مشهودي كند و رشد بهره‌وري متوقف شد.

اصلاحات رادیکال اقتصادی

نوسانات اقتصاد تركيه طي اين دوره، ابتدا ناشي از بهبودهاي نهادي پس از وقوع بحران مالي بود اما سپس با افت بدشگون در كيفيت نهادهاي سياسي و اقتصادي همراه شد. چرا تركيه به بهبودهاي نهادي سريع غيرمعمولي تن داد كه در سال ٢٠٠١ شروع شد؟ پاسخ به این سوال بر وجود چندين عامل تاكيد دارد كه بخشي از آن دروني و بخش ديگر بيروني بوده است. اما شايد مهم‌ترين آنها این بود که بحران مالي ٢٠٠١ سرانجام، نظام سياسي محافظه‌كار خموده تركيه را مجبور كرد تا زنجيره‌هايی از اصلاحات ساختاري (تا‌ حدودی) راديكال را بپذيرد كه از سوي صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني به آن تحميل شد. اين اصلاحات ساختاري نه‌تنها توانست تورم بالاي مزمن (تا ٨٠درصد) را تحت كنترل درآورد و كسري‌هاي بودجه را كاهش دهد، بلكه بين ساير موارد انضباط مالي را بر فرآيند بودجه تحميل كرد، قدرت تصميم‌گيري و مقررات‌‌گذاري را به ارگان‌هاي مستقل واگذار کرد تا سياست‌گذاري قاعده‌محور حاكم شود و شفافيت را وارد مناقصات دولتي كرد كه به فساد شهره شده بودند.

اصلاحات سیاسی برای استحکام

در پيش‌زمينه، اين اصلاحات اقتصادي با تغييرات سياسي مهمي مستحكم شد. پس از معرفي اين اصلاحات از سوي دولتي كه نگران اوضاع بود، حزب عدالت و توسعه بر آنها نظارت كرد. حزب عدالت و توسعه به قيمومیت نظاميان بر سياست تركيه پايان داد كه از هنگام برپايي جمهوري تركيه هميشه بر اوضاع مسلط بودند. اين فرآيند سياسي و اصلاحات اقتصادي كه به همراه داشت، از ناحيه گرم شدن كلي روابط اتحاديه اروپا و تركيه نيز تقويت شد و اميدهاي شكوفاشده‌اي بين مردم تركيه به وجود آورد كه پيوستن به اتحاديه اروپا به واقعيت خواهد پيوست. فرآيند پيوستن به اتحاديه اروپا نه‌تنها «لنگر نهادي» قدرتمندي براي بسياري از اصلاحات سياسي و حكمراني بود بلكه وعده عضويت را به تركيه مي‌داد به شرط اينكه اصلاحات اقتصادي و سياسي در این کشور ادامه يابد. اين روايت از دوره ٦ساله ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٧ به‌عنوان «رشد باكيفيت»، بدون مناقشه نيست و امكان به اثبات رساندن با هر درجه از قطعيت وجود ندارد كه آيا اين دوره رشد ٦ساله، بيانگر شكوفاشدن اقتصاد ترکیه در سايه نهادها و اصلاحات اقتصادي جديد بوده است يا این كه نخستين مرحله از چرخه ايستادن و به راه افتادن اقتصاد است.

به‌علاوه، در حدود نيمي از رشد بهره‌وري از ناحيه منافع بهره‌وري كل عوامل حاصل شد، درحالي كه سهم سرمايه‌گذاري خصوصي از توليد ناخالص داخلي (به قيمت‌هاي ثابت) به‌شدت تقويت شد و از ميانگين بسيار پايين آن در انتهاي دهه ١٩٩٠ كه ١٢‌درصد بود به حدود ٢٢‌درصد در ميانه دهه ٢٠٠٠ رسيد. احياي اقتصادي که بیشتر ناشي از سرمايه‌گذاري در ماشين‌آلات و تجهيزات بود، باعث شد تا سرمايه‌گذاري در ساخت‌وساز نيز افزايش يابد اما به هيچ‌وجه نتوانست جنبه مسلط را در اين دوره پيدا كند. نكته مهم اين‌كه بخش صنايع كارخانه‌اي نيز عملكرد خوبي در اين دوره داشت. به لطف رشد خيلي قوي بهره‌وري حدود ٧‌درصد در سال، سهم صنعت در توليد ناخالص داخلي به قيمت‌هاي ثابت از حدود ٢٠‌درصد در ٢٠٠١ به تقريبا ٢٥‌درصد در ٢٠٠٧ افزايش يافت.

رشد متوازن جغرافیایی

تحولات اقتصادی ترکیه بيانگر تغييرات ساختاري ديگری هم بود. ميانگين تورم كه در دهه ١٩٩٠ حدود ٨٠‌درصد بود، به‌آرامي به سمت تك‌رقمي شدن كاهش يافت، درحالي‌كه بدهي بخش عمومي نيز از اوج ميزان پيش از بحران كه ٧٥‌درصد توليد ناخالص داخلي بود به حدود ٣٥‌درصد كاهش يافت. اين بهبودها بود كه راه را براي رونق اقتصادي به رهبري بخش خصوصي هموار کرد. گسترده شدن پايه اقتصاد تركيه نيز به همين اندازه مهم بود. رشد اقتصادي در كل دوران جمهوري تركيه هميشه ناشي از رشد در شهرهاي بزرگ صنعتي در بخش غربي كشور بود و بنگاه‌هاي بزرگي كه در همين شهرها مستقر بودند. اما در نيمه نخست دهه ٢٠٠٠ اين وضع شروع به تغيير كرد و به همگرايي سطح زندگي بين ناحيه غربي پيشرفته‌تر و به‌اصطلاح شهرهاي «ببر آناتولي» (مانند قونيه، كايسري، غازي انتپ) منجر شد. به اين ترتيب، بخشي از رشد اقتصادي نسبت به آنچه عرف تاريخ اقتصادي تركيه بوده است، از افزايش توليد در مناطق جغرافيايي دورافتاده و بنگاه‌هاي جديدتر به دست آمد.

به‌علاوه، بهبودهايي در نماگرهاي سلامت و مدرسه بين فقيرترين و محروم‌ترين بخش‌هاي جامعه تركيه ايجاد كرد، درحالي كه رشد اقتصاد و درآمد را بالا برد و نابرابري را به نحو قابل توجهي كاهش داد. نتيجه امر به شكل كاهش میزان فقر، گسترش طبقه متوسط و بهبود برابري درآمد بود. براي مثال، ضريب جيني كه نابرابري درآمد را اندازه مي‌گيرد، از اوج ٠,٤٢ در ‌سال ٢٠٠٣ به حدود ٠.٣٨ در‌ سال ٢٠٠٨ كاهش يافت. بخشي از كاهش نابرابري ناشي از رشد درآمد نيروي كار در انتهاي توزيع درآمد بود كه به‌واسطه رشد دستمزدها و گسترش اشتغال رخ داد. افزايش سهم هزينه خدمات اجتماعي دولت در افزايش رفاه و رضايت جامعه موثر بود، به‌طوري كه سهم مخارج بهداشتي در كل مخارج دولت از حدود ١١‌درصد در ‌سال ٢٠٠٢ به ١٧‌درصد در‌ سال ٢٠٠٧ و سهم آموزش از حدود ١٠‌درصد به ١٤‌درصد رسید. اين ويژگي‌ها ديدگاه مدنظر ما را تقويت مي‌كند كه اگر چرخش و عقب‌نشيني نهادي در سال‌هاي پس از ٢٠٠٧ رخ نمي‌داد، رشد اقتصادي بالا در تركيه مي‌توانست ادامه يابد بدون اينكه در دام رشد بي‌كيفيتی بيفتد كه در آن رشد بهره‌وري و سرمايه‌گذاري پايين آمده و ورود سرمايه خارجي به اقتصاد تركيه نيز كند شد.

کاهش رشد پیش از بحران

اما بسياري از جنبه‌هاي اصلاحات از ٢٠٠٧ به بعد به‌شدت تغيير كرد. همان‌طور كه در شكل ١ مشاهده شد ميانگين رشد درآمد سرانه به اندكي بالاي ٣‌درصد از‌ سال ٢٠٠٧ تا ٢٠١٤ رسيد كه كاهش مشهودي نسبت به رشد ٦ درصدي طي سال‌هاي ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٦ داشت. اين ارقام روشن مي‌کند كه كاهش سرعت رشد اقتصادي بسيار زودتر از بحران اقتصادي در انتهاي ‌سال ٢٠٠٨ شروع شده بود. اقتصاد در سال ٢٠٠٧ با نرخ رشد كمتر تاثيرگذار ٤,٥ درصدي در ‌سال ٢٠٠٧ رشد كرد كه در سال ٢٠٠٨ نيز حتي پيش از شروع بحران جهاني كند شده بود. به همين ترتيب، سرمايه‌گذاري خصوصي نيز در اين سال‌ها در سطحي پايين‌تر از ارقام مربوط به سال‌هاي قبل‌تر است. در اين سال‌ها به‌جاي نقش‌آفريني بخش خصوصي، بيشتر مخارج دولتي بوده كه باعث رشد اقتصادي شده و مخارج دولت از توليد ناخالص داخلي از حدود ١٠‌درصد در سال‌هاي ٢٠٠٢ تا ٢٠٠٦ به ٢٥‌درصد در دوره بعدي افزايش يافت. نرخ رشد بهره‌وري صنايع نيز نتوانست ارقام سال‌هاي گذشته را تكرار كند و اكنون در حد یک‌درصد در سال رشد مي‌كند. همچنين گسترده‌تر كردن پايه‌هاي اقتصاد به مناطق كمتر برخوردار كه در ابتداي دهه ٢٠٠٠ شاهد بوديم، دوباره تكرار نشد، به‌طوري كه ضريب نابرابري جيني از ميزان ٣٨‌درصد در سال ٢٠٠٨ به سطح ٤٠‌درصد در‌ سال ٢٠١١ افزايش يافته است.

چرخش ١٨٠ درجه در سیاست‌های داخلی

اما این روزها ترکیه با کاهش رشد و افول اقتصادی دست و پنجه نرم می‌کند و پرسش اصلی این است که چرا ترکیه پس از رشد به این نقطه رسیده است؟ به نظر می‌رسد عامل تغيير و تحول نهادي در تركيه از قلمرو سياسي سرچشمه مي‌گیرد. دولت حزب عدالت و توسعه در ابتدا كه به قدرت رسيد، اراده كرد تا به پشتيباني از گشايش فضاي اقتصادي بپردازد، اما به‌محض اين‌كه قدرت كافي يافت و محدوديت‌هاي دوگانه حضور مخالفان قدرتمند و تهديد مداخله نظاميان ناپديد شد، ١٨٠ درجه چرخش كرد و روي ديگر خود را نشان داد. كادر حاكم كه به حزب عدالت و توسعه تعلق داشت، ابتدا قدرت تصميم‌گيري را به نهادهاي مستقل‌تر واگذار و قواعدي برقرار كرد كه تشخيص و صلاحديد مديران قوه مجريه را محدود مي‌كرد. بي‌ترديد مهم‌ترين اين اصلاحات در جبهه سياست‌گذاري پولي بود كه استقلال زيادي به بانك مركزي در ٢٠٠١ اعطا كرد. قانون جديدي كه به تصويب رسيد تنها هدف بانك مركزي را رسيدن به ثبات قيمت‌ها و حفظ آن تعريف مي‌كرد، به‌نحوي كه هدف‌گذاري ابتدا ضمني و سپس رسمي تورم را مدنظر داشت و وام دادن مستقيم به دولت را ممنوع ساخت. اما به‌تدريج كه اين حزب كنترل قانوني و عملي خود را بر اوضاع تثبيت و تشديد كرد، ميزان فساد و تصميم‌گيري‌هاي سليقه‌اي و غيرقابل پيش‌بيني بالا رفت.

فساد و تضعیف فرآیند پیوستن به اروپا

به نتيجه نرسيدن گفت‌وگوهاي پيوستن تركيه به اتحاديه اروپا، باعث شد تا هم لنگر اتصال‌دهنده حزب عدالت و توسعه به فرآيند اصلاحات تضعيف شود، هم پشتيباني از تغييرات نهادي كه درون بخش گسترده‌اي از مردم تركيه به وجود آمده بود، كمرنگ شود. به‌محض افول قدرت نهادهاي اقتصادي، آنها از حمايت سياسي دولت دست برداشتند. اصلاحاتي كه از سوي صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني پيشنهاد شده بود به‌تدريج رنگ باخت و چارچوب سياست‌گذاري قانون‌محور كه درحال نهادينه شدن بود، هرچه بيشتر به سمت مصلحت‌جويي‌هاي سياسي و سليقه شخصي حاكمان تمايل يافت؛ براي مثال «قانون مناقصات» كه تحت توجهات و رهنمودهاي صندوق بين‌المللي پول و بانك جهاني معرفي شده بود و در ابتدا توانست جلوي بسياري از مفاسد را بگيرد شايد بتواند اين ماجرا را به روشني بازگو كند.

در اين مورد هرچه زمان مي‌گذشت صنايع و اقلام بيشتر و بيشتري از سوي حزب حاكم عدالت و توسعه مستثنا از اين قانون اعلام مي‌شد. اين شيوه عمل باعث شد تا چشمگيرترين مانع در برابر رويه‌هاي فسادخيز برداشته شود. افزايش فساد تنها به مناقصات و تداركات محدود نمي‌شود و به شكل عميق‌تري به درون اقتصاد تركيه نفوذ و رخنه كرده است.

مقررات سیاسی، نرخ سود دستوری

گزارش فساد که توسط سازمان شفافيت بين‌المللي تهیه می‌شو‌ به‌نوعی وجود فساد را تایید می‌کند. براساس این گزارش ،نشانه‌هاي ملموسي از كاهش فساد از‌ سال ٢٠٠٣ به بعد ديده مي‌شود و رتبه تركيه از اوج حدود ٧٠ بين ١٧٥ كشور در سال ٢٠٠٣ به رتبه ٥٠ با فساد كمتر در انتهاي دهه ٢٠٠٠ بهبود يافت. سپس اوضاع شروع به بدترشدن درحدود وقوع بحران جهاني كرد كه آهنگ بدتر شدن در سومين دوره حزب عدالت و توسعه كه در ‌سال ٢٠١١ شروع شد، شتاب گرفت. در شرايطي كه قدرت نهادها و ارگان‌هاي مستقل تضعيف مي‌شد، تصميمات ماليات‌ستاني و مقررات‌گذاري پيوسته به شكل خودسرانه و سياسي درمي‌آمد. چارچوب سياست‌گذاري اقتصاد كلان نيز بدتر شد كه در نرخ بهره حقيقي نزديك صفر و حتي منفي بازتاب يافت. بانك مركزي كه خواهان همساز كردن سياست‌هاي نرخ بهره بسيار پايين تحميلي از سوي رجب طيب اردوغان، نخست وزير وقت بود حتي زير فشار شديدتر قرار گرفت كه چرا نرخ‌هاي بهره را با سرعت كافي كاهش نداده است تا رشد اقتصادي به حركت درآيد. رفتار سياسي دولت باعث خسارت زدن به سياست اقتصاد كلان شد. منفي شدن دستوري و سياسي نرخ بهره حقيقي در شرايطي اتفاق مي‌افتاد كه اقتصاد تركيه درحال رونق گرفتن بود و مخارج فزاينده دولت شروع به تقويت اقتصاد مي‌كرد. اين رشد كم‌كيفيت همچنين به كسري حساب جاري زياد انجاميد و نرخ تورم را به نزديك دو رقمي شدن رساند كه بسيار بالاتر از نرخ تورم شركاي تجاري تركيه بود.

راهی جز اصلاح نبوده

حال با این تحلیل می‌توان فهمید که چرا و چطور رشدهای درخشان و سریع ترکیه رو به افول نهاده است. این نکته می‌تواند یک نشانه بسیار خوب برای اقتصادهای درحال توسعه باشد. اما نکته مهم این است که به نظرمی‌رسد دولتمردان ترکیه راهی جز اصلاحات اقتصای نداشتند و بی‌توجهی به ساختارهای سیاسی، ترکیه را به نقطه کنونی رسانده است. گزارش موسسه عدالت جهاني که يك شاخص جامع از محيط قانوني هر كشور ارایه مي‌دهد، رتبه كشور تركيه را در جديدترين آمار خود ٨٠ بين ١٠٠ كشور قرار مي‌دهد كه بسيار پايين‌تر از رتبه ٥٩ پيشين است. در حوزه آزادي مطبوعات نيز تركيه در جايگاه «غيرآزاد» قرار مي‌گيرد كه خانه آزادي آن را منتشر مي‌كند. همچنين يك نهاد ناظر مستقل به نام خبرنگاران بدون مرز، رتبه ١٤٩ را براي تركیه بين ١٨٠ كشور از اين جنبه تعيين مي‌كند. به اين ترتيب پيشرفت تركيه برحسب شاخص‌هاي حكمراني و اصلاحات تقريبا متوقف شده است. البته يك پرسش طبيعي اين است كه بپرسيم چرا نهادهاي سياسي تركيه و سازمان‌هاي جامعه مدني و بخش خصوصي موفق به دفاع از پيشرفت‌هاي صورت گرفته و آزادي‌هاي به دست آمده در ابتداي دهه ٢٠٠٠ نشدند.

محتمل‌ترين پاسخ اين است كه اين نهادها به حد كافي قوي نشده بودند كه اميد استقامت از آنها برود و سازمان‌هاي جامعه مدني نيز خيلي زود از خواب بيدار نشدند و زماني متوجه افول آزادي‌ها شدند كه ديگر خيلي دير شده بود. نقطه‌ضعف اين نهادها كه قرار بود، محافظ جامعه در برابر غصب و زورگويي قدرتمندان شوند، در اين است كه قوه قضائيه و نظام اداري در تركيه هرگز مستقل نبود. وفاداري این بخش‌ها كه تا پيش از‌ سال ٢٠٠٠ به سمت نظاميان و ارتش بود، به‌سرعت به سمت حزب عدالت و توسعه تغيير كرد كه از قدرتش براي انتصابات و ارتقاي هواداران خويش سوءاستفاده كرده است.  با وجود همه هشدارهاي واقع‌بينانه، ما معتقديم كه پنجره‌هاي فرصت مشابهي روي ساير اقتصادهاي نوظهور گشوده شده است. چرخش و عقب‌نشيني نهادي کنونی كه حزب عدالت و توسعه پس از‌ سال ٢٠٠٧ مهندسي كرد، نتيجه و سرنوشت قطعي و محتوم نبوده و با شيوه‌هايی مانند وجود جامعه مدني قوي‌تر، رسانه‌هاي مستقل و پرجنب و جوش‌تر، نهادهاي قضائي مستقل و غيرسياسي و احزاب مخالف معتبر و سرزنده‌تر كه در مجلس نمايندگان حضور دارند، قابل جلوگيري است. چنين شرايطي در كشور تركيه در آغاز دهه ٢٠٠٠ وجود نداشت، اما در بسياري از ديگر اقتصادهاي نوظهور آسيايي و آمريكاي لاتين امكان تقويت و نهادينه شدن دارد.

7oyz3qpjpo9de1murd.png


شهروند

بلیط هواپیما



دیدگاه ها

محسن: 1394/12/2016:08:47،
172
29
تنها دليل شكوفايي تركيه جدايي اعتقادات از سياست و دادن آزادي ديني به مردم بود كه در سايه اون تونستن چرخ هاي اقتصاد رو به حركت دربيارن
پلمب: 1394/12/2017:45:09،
52
120
تازه این اولشه تروریست ها که از خاک ترکیه وارد سوریه میشوند و خون سوری ها رو میریزند از همین خاک برای فرار از دست مقاومت استفاده می کنند و ترکیه تبدیل به ناارام ترین کشور نیشه به امید خدا
حسن کچل: 1394/12/2017:52:22،
58
93
خیلی ساده ای آزادی دینی.هههه
نرفتیم خبر نداری چه خفقان مخفی و خشنی نسبت به قومیت ها و مذاهب وجود داره
در جواب پلمب: 1394/12/2019:08:54،
118
34
نیمدونم این چه مشکلی که ما ایرانیا داریم.به جای این که کشور خودمون را اباد کنیم ارزوی نابودی دیگران را میکنیم.اتفاقا این روزها به دلیل کاهش قیمت نفت اقتصاد ترکیه وضعش خوبه و کسری تجاری خارجیش خیلی اومده پایین.اصولا مقایسه ترکیه با ایران صحیح نیس.ترکیه کشوری صنعتیه و سالی 160 میلیارد دلار صادرات عمدتا صنعتی داره در حالی که ایران و روسیه و بعضی کشورها به جز نفت و گاز و چند تا چیز دیگه چیزی واسه عرضه به دنیا نداریم.اینده مال اوناس.این افت و خیزها موقتیه.
ایرانی: 1394/12/2019:38:13،
48
38
دوست عزیز اولا ترکیه کشوری صنعتی نیست بلکه زمانی که به نام روم شرقی یا بیزانس شناخته میشد پیشرفته ترین کشور مسیحی روی زمین بود نه حالا!، دوم اینکه روسیه ای که شما میگی صنعتی نیست اتفاقا جزو کشورهای صنعتیه و سوم اینکه میزان بدهی های خارجی ترکیه بیشتر از 400 میلیارد دلاره، اقتصاد ترکیه بر پایه توریسم و سرمایه گذاری خارجی و صادرات پوشاک و مواد غذایی و محصولات تولید مشترک با تکنولوژی پایینه و قطعا ترکیه سکولار از ایران اسلامی جلوتره همونطور که کره جنوبی کاپیتالیست از کره شمالی کمونیست زیر تحریم جلوتره و اگر جز این بود تعجب داشت!
س: 1394/12/2019:51:33،
55
34
ترکیه تا چند ماه دیگه کشور اوروپایی میشه و شهروندان ترک میتونند بدون ویزا به تمام اروپا سفر کنند
بابک: 1394/12/2101:01:04،
25
37
چند سال پیش مصاحبه یکی از استادان دانشگاهی ترکیه را نگاه می کردم آن زمان نه بحث درگیری سوریه بود و نه داعش و اتفاقا شرایط ترکیه هم بهتر از الان بود برام جالب بود که چرا این استاد دانشگاهی به آینده سیاسی اقتصادی ترکیه خوشبین نبود الان متوجه نگرانی ایشون می شم.
امروز می بینم این استاد دانشگاهی چقدر به درستی نگران آینده ترکیه بود چند شهر جنوبی ترکیه در درگیری با کردهای ترکیه عملا حکومت نظامی برپا شده ، دولت اردوغان یک دیکتاتوری مذهبی در ترکیه درست کرده و به روزنامه ها حمله کرده و عملا دموکراسی نو پای ترکیه را با تهدید جدی روبرو کرده ، درآمد توریستی ترکیه به خاطر سردی رابطه با روسیه و انفجار های استانبول کاهش پیدا کرده است حتی سفر ایرانی ها هم به ترکیه کمتر شده است ترکیه راهی را می رود که ما 37 سال پیش شروع کردیم !!!!
ایران: 1394/12/2106:39:24،
37
21
همین تحلیل ونظرات کارشناسانه رادرمورد کشور اسلامی خودمان بااختلاسهای ناقابل، مالیاتهایی که سازمانهاوبنیادهای مختلف چندبرابرحدمعمولشو می پردازند و... ارایه میفرمودید!

البته ماکلا درتحلیل دیگران متخصصیم!!!
ایرانی: 1394/12/2016:11:56،
135
19
پس رشد اقتصادی ایران چی که 38 ساله بر باد رفته؟
ع: 1394/12/2016:29:52،
108
36
تاکی علیه همسایه مان سمپاشی میکنین؟
علی: 1394/12/2101:02:23،
23
43
تو فرق تحلیل اقتصادی رو با سمپاشی می دونی ؟ یعنی اگه بگن اقتصاد یک کشور بالا و پایین شده سمپاشیه ؟
ناصر: 1394/12/2016:31:53،
113
32
ترکیه در مقایسه با آلمان و نروژ و سوئد رشدش کمه و فسادش زیادتره و وضع اقتصادش مسلمه که از اونها عقبتره ولی مقایسه ایران و ترکیه کاملا اشتباهه و حتی تمام ترکیه امروز به خواب اصحاب کهف برن، ایران در صورت همکاری تجاری و صنعتی با غرب که هزاران ؟ دارد! شاید بعد از 20-30 سال به ترکیه برسد!
بابک: 1394/12/2107:47:48،
24
32
مقایسه ترکیه با آلمان قیاس مع الفارقه ، ترکیه نه از نظر فرهنگی و نه از نظر اقتصادی و نه از نظر دموکراسی و نه از نظر صنعتی و نه از نظر نظامی و نه از نظر سلامت اداری و سیستمی به هیچ عنوان قابل قیاس با آلمان نیست و مقایسه ترکیه با آلمان به همون اندازه مضحکه که ایران و آلمان مقایسه بشن. ترکیه را فقط باید با همسایگانش سنجید و نه بیشتر . همین ترکیه تا سال 57 آرزو داشت مثل ایران بشه . اقتصاد ترکیه چیزی نزدیک به 1.5 برابر اقتصاد ایران ( در زمان تحریم ها ) بود و فاصله زیادی نیست ، اگر ما بابک زنجانی داریم ترکیه هم دوست ب.ز یعنی رضا ضراب را داشت که فساد پسر اردوغان هم ثابت شد و با نفوذ اردوغان محاکمه نشد. در همین روزها هم دولت ترکیه به روزنامه زمان حمله کرد و از نظر آزادی های سیاسی وضع ترکیه چیزی در حد ایرانه . مضافا بر اینکه مشکل بزرگی هم با کردها پیدا کرده .
پاسخ به بابک: 1394/12/2110:37:26،
38
22
جناب رضا ضراب ایرانیه ، خونواده ضراب هم مثل گرامی ها و غیره جزء مافیاهای ایرانه ربطی به ترکیه نداره
پاسخ به پاسخ به بابک: 1394/12/2111:20:59،
20
31
بحث اختلاس و قبضه کردن قدرت که پیش میاد کسانی که اهل آذربایجان هستن همه میشن فارس و ایرانی مثل رضا ضراب و... و در غیر از این موارد تبدیل به شهروندان کشورهای دیگه میشن.
بابک: 1394/12/2117:19:13،
16
24
رضا ضراب هم اکنون از اتباع ترکیه است و همسرش نیز اهل ترکیه می باشد. رابطه رضا ضراب با پسر اردوغان و فساد مالی خانواده اردوغان مدتی در روزنامه های ترکیه مطرح بود که با اعمال نفوذ اردوغان هم آقازاده اردوغان از محاکمه گریخت هم رضا ضراب شریکش آزاد شد می بینی چقدر به ایران شبیه شده ؟!!!
aydin: 1394/12/2016:44:47،
94
25
نمی دونم چرا ما ایرانیا مثل شاگرد تنبلهای کلاس به جای اینکه به پیشرفت خودمون فکر کنیم همیشه سعی می کنیم سعی و تلاش بقیه رو زیر سوال ببریم ؟! ترکیه برخلاف انتظار بسیاری از محافل دوست و دشمن تو سه ماهه مابین دو دوره انتخاباتی در تابستان سال 2015 با رشد 4.5 درصدی اقتصادی تعجب همه جهان رو برانگیخته بود.
بی نام: 1394/12/2016:46:00،
73
15
نمیدونم چرا اون قسمتش که میگه "مالیات ستانی های خودسرانه و نرخ بهره دستوری " نا خودآگاه آدم رو یاد مملکت خودمون میندازه
حقوق کارگرا رو 15 درصد افزایش دادن و دودور دودور میکنن که تورم 12 درصده
دروغ از این خنده دارتر ؟
تورم بالای سی درصدی داریم
مهدی : 1394/12/2017:05:22،
116
67
درود بر اتاتورک درود بر ترکیه و درود بر مردم باشرفشون
reza: 1394/12/2022:40:38،
66
26
ترکها مردمان با شرفی هستن کشور زیبایی هم دارن و سرشار از نعمت سیاست های کلان درستی هم دارن نمونش مدیریت آب و کشاورزیشون هست فرهنگ بالایی هم دارن و هم در سطح عالی فرهنگ سازی میکنن نمونش تو تلویزیونشون کارتن هایی که برای بچه ها نشون میدن مثلا رعایت حقوق حیوانات ولی تو کشور خودمون طرف یه سگ بیچاره رو با شکنجه میکشه و از این افتخارش فیلم هم میگیره و پخش میکنه در کل در همه سطوح از ما ایرانیا بالاتر هستن اینها تعریف الکی نیس واقعا اینطوریه باید از نزدیک ببینید تا قضاوت کنید ولی الان یه سیاست ضد ترکیه تو کشور ایجاد شده که ترکیه رو در حال فروپاشی نشون میده ولی دروغه ماباید به حال خودمون یه فکری بکنیم که همه جا داغونه
علی: 1394/12/2022:41:39،
34
64
ترکیه شرفش کجا بود
ایرانی: 1394/12/2023:07:58،
26
39
آقا رضا مردم آناتولی همیشه در طول تاریخ از مردم ایران با فرهنگ تر و با تمدن تر و پیشرفته تر بودن و همونطور که شما با اطمینان میگی اینها تعریف الکی نیس واقعیه من هم میگم 80 درصد مردم ترکیه از نظر نژادی و ژنتیکی هیچ رابطه ای با ترکان واقعی که از نژاد زرد هستن ندارن، تنها 20 درصدشون ترک و یا دو رگه ترک-آناتولیایی هستن و به همین خاطر مردم ترکیه در هیچ یک از نمودارهای ژنتیک در کنار ترکان واقعی قرار نمیگیرن و به همین خاطره که آذری ها در نمودارهای ژنتیک همیشه در کنار فارس و کرد قرار میگیرن نه در کنار ترکان واقعی و ترکمن ها!، اینها حرف من نیستن بلکه واقعیت علمی هستن که خوشبختانه به وسیله علم ژنتیک ثابت شدن، پس فرق زبان و نژاد رو بدونید و بدونید زبان، نژاد رو تعیین نمیکنه و یک سیاهپوست فرانسوی زبان آفریقایی یا یک بومی اسپانیایی زبان آمریکای جنوبی یا مرکزی هیچوقت ادعاء نمیکنه فرانسوی یا اسپانیاییه!
بابک: 1394/12/2108:09:54،
23
39
نمی دونستم شهروندهای ترکیه در سایت های ایرانی نظر می دهند، جالبه . بحران هویت !!!
پاسخ به ایرانی: 1394/12/2110:54:37،
20
22
آفرین به تو دوست عزیز مطلبی که نوشتی کاملا علمیه ولی خب هر آدم بیسوادی هم یه حق رای داره و میتونه به شما منفی بده.

ما هنوز نفهمیدیم که بحث ژنیتیکی با موضوع زبان تکلم متفاوته. هر کس به هر زبانی میتونه صحبت بکنه ولی نژادش غیر قابل تغییره.
نژاد ترک خاستگاهش آسیای میانه اس و جزء نژاد های زرد محسوب میشه عمده ترین مشخصه این نژاد چشمهای کشیده و بادامی شکله مثله مغول ها.حالا من نمیدونم چطوری ما آذری ها (من خودم اهل آذربایجان هستم) میتونیم ترک باشیم؟؟؟ آیا فقط بخاطر اینکه ترکی صحبت میکنیم میتونیم بگیم که ما از نژاد ترک هستیم؟؟؟؟
منکه شخصا هیچ حس سمپاتی ئی نسبت به نژادهای آسیای میانه ای ندارم ولی به زبان مادریم علاقه دارم.امیدوارم مطلبو رسونده باشم
محسن: 1394/12/2112:49:56،
30
22
من حاضرم همين الان ١٠٠ ميليون پول بدم اصلا ايران و ايراني رو فراموش كنم بشم مخلص تركيه. لااقلش اينه از ٢ ماه ديگه شنگن برام ورداشته ميشه همينش ميارزه به هرچي هخامنشه و ازين داستاناي قشنگ تاريخي
دده نوقولي: 1394/12/2116:23:28،
23
32
خدا از دهنت بشنوه محسن جان, فقط يادت نره تركيه سمت شمال غرب ايرانه نه سمت تهران و دور و اطرافش, مواظب باش مسير رو اشتباه نري تا خداي ناكرده مثل خيلي از هم ولايتي هات سر از تهران در بياري, راستي تو كه اين همه پول داري با اون 100 ميليونت يكي دو تا از هم ولايتي ها رو از تهران بردار ببر تركيه اينجا اينقدر سختي و غريبي نكشن آخه اينها هم دل دارن, بي هويتي هم بد درديه محسن جان.
ایران: 1394/12/2117:28:14،
22
20
نه زبان و نه نژاد هیچ دلیلی بر برتری هیچ مردمی بر مردم دیگر نیست کسانی که با زبان و نژاد به دنبال برتری جویی هستند یا با بحران هویت روبرو هستند یا به بیماری نژآد پرستی گرفتار شده اند. همین بیماری یک میلیون ارمنی را قتل عام کرد ، همین بیماری هزاران نفر در بوسنی را به کام مرگ کشاند و همین بیماری جنگ دوم جهانی را درست کرد که بیش از 60 میلیون انسان را به نابودی کشاند.
پاسخ به دده نوقولی: 1394/12/2118:29:34،
29
19
جناب مهندس از لحنت معلومه که تا حالا تو عمرت از تهران خارج نشدی واسه همین فک میکنی تهران خیلی جای خفنیه خخخخخخخخخخخخ

راستی فک کنم ترکا دیگه جمعیتشون از فارس زبانا بیشتر شده تو تهران
دم هم ولایتی هامون گرم خخخخخخخخخخخخخ

امثال شماها هنوز خیلی مونده از خواب بیدار بشین شما فعلا با کوروش و هوخشتره خوش باش خخخخخخخخخخخخ
حسن خطرداره حسن: 1394/12/2119:50:53،
24
14
دده نوقولى جان و ايرانى جان، باوركن منهم مثل شما تاهمين چندوقته پيش وقتى پس ازمطالعه تاريخ تحريف نشده وبررسيه اسناد بدون غرض بحقيقتى ميرسيدم، سعى ميكردم اونارو وارونه جلوه بدم ومخفى كنموآذريهارو وطنفروش بنامم، ولى الان ميبينم اين طرزفكراشتباهه واگرماميخواهيم پيشرفت كنيم بايدخودمونوبشناسيمو بااصليت مون كناربياييم. اينكه بگيم تركيه ترك نيستو آذربايجانى فارسه وبيهويته، پاككردنه صورتمساله هستواينكاروكردن دورازعقله سليمه كه آسيبش درطولانيمدت بخودمون برخواهدگشت. بياييدهمه باهم ازاين هويت جعلى فارس وافكاريكه اجنبى براى تفرقه درطول ساليان بينمون ترويجكرده، دستبرداريم وهممون جزحق چيزى نگيم وآنهم اينكه ايران ازازل كشورى بوده بامردمانوفرهنگوتمدنى غالبا ازاصليته ترك وهمانگونه هم باقيمانده هنوز
وكشورهاى همسايه بسياريهم همچون تركيه جزو آن.
ایرانی: 1394/12/2120:16:17،
18
24
ببین آقای حسن خطرداره حسن، این حرفهایی که شما میزنی حرفهای عوام الناس کوچه و بازاره نه حرف علمی و از اون عبارت هویت جعلی فارس کاملا خودت رو لو میدی، این مشکل من نیست که جاعلان تاریخ و نژاد برای ملتی که دیوار چین به خاطر ایلغار اونها و عموزاده های مغولشون ساخته شد داستانها ساختن تا بعضیها فکر کنن کسی بودن، از چین تا اروپا در مذمت رفتار ترکان ضرب المثل و شعر درست شده، نکنه اونها و افراد خوبی مثل مولوی و خواجه عبدالله انصاری و دیگران بیکار بودن؟، آقا ببینید اون عده چه کار کردن که از آسیا تا اروپا اینقدر کینه به وجود آوردن و دست از شستشوی مغزی دادن و جعل بردارید چون الان قرن 21 و سالها از پایه گذاری علم ژنتیک میگذره و هذیانات ناسیونالیستی بعضیها رو شده، ما نه کردها رو ترک کوهی مینامیم و نه میگیم آذریها، فارس هستن، گفتم آذریها در نمودارهای ژنتیک در کنار فارس و کرد قرار میگیرن که علمی و درسته
ایرانی: 1394/12/2120:25:18،
27
24
شما از نظر علمی نمیتونی عکس حرفهای من رو ثابت کنی، همه دنیا حتی اعراب میدونن که ترکان واقعی از نژاد زرد هستن جز امثال شما!، آقا اگر به ترک بودن خودتون افتخار میکنین پس باید به نژاد ترکان که از نژاد زرد هستن و بخشی از ملتتون در ترکستان شرقی به رهبری ربیعه قدیر زیر چکمه چینی ها زندگی میکنن و دستاوردهای مردم ترکستان افتخار کنید نه به دستاورد مردمی که از نژاد کاملا متفاوت هستن و از بخت بدشون مغلوب و دچار عقبگرد علمی، فرهنگی و هنری شدن و جوری تنزل پیدا کردن که دست به نسل کشی ارمنی ها، یونانی ها و آشوریها زدن، بعضی ها دوست دارن ترک باشن اما از شنیدن و دیدن ریشه و اصل ترکان وحشت دارن و ناراحت میشن، تقاضای نشر دارم همونطور که سخنان اون نظر دهنده در سایت ایران جیب که متعلق به ایرانیهاست منتشر کردید!
دده نوقولي: 1394/12/2120:41:39،
16
26
اگر جاي خفني نبود تو همون شهر خودتون ميموندين يا ميرفتين تركيه نه اين همه راه بكوبين بياين تهران واسه كار, در ضمن زياد دور بر ندار, ميدوني چرا؟, چون حتي حريف ارمنيهايي كه 16% از خاكتون رو اشغال كردن نيستين پس حرفي نزن كه ديگران با خوندش شرايطي رو واستون درست كنن كه براتون گرون تموم بشه.
سپهر ر ر: 1394/12/2017:06:10،
58
23
درس عبرتی باشه برای بعضی ها...
گرچه ترکیه هنوزم بالاتر از این حرفهاس و ما باید ب حال و روز خودمون چاره کنیم !
احسان: 1394/12/2017:10:47،
24
34
از قدیم گفتند اب یه جا بمونه بو می کنه لذا پس از رشد ترکیه حالا به علت عدم تغییر در مدیریت کلان ترکیه باعث توقف رشد شده است مثال اون در روسیه و ایران و زیمباوه و ... است که دچار پسرفت شده اند
بایرام: 1394/12/2017:18:45،
66
45
این اردوغان هم رفیق فابریک احمدی نژاد خودمونه همان بلایی که احمدی سر ایران اورد اردوغان هم سر ترکیه میاره.
جدیدا تعداد زیادی از ترکها از ترکیه به کشورهای بهتر درحال کوچ هستند همین کاری که هموطن های ایرانی سالهاست که انجام میدن.
ایرانی: 1394/12/2019:07:21،
51
27
بله یادمون نره که در زمان احمدی نژاد بود که 20 میلیارد دلار ناقابل از ایران به ترکیه منتقل شد و همین اردوغان گفت خدا این پول رو رساند!
aydin: 1394/12/2019:52:41،
44
20
دوست عزیز قبل از اینکه حرف بی پایه و اساس بزنی یه سر به آمار سازمانهای معتبرجهانی بزن و حرافی نکن . الان نه تنها مردم ترکیه کشورشون رو ترک نمی کنند بلکه بر اساس آمارهای معتبر جهانی اروپاییها دارن برای سرمایه گذاری وارد ترکیه میشن نمونش آخرین رتبه بندی Fitch rating در مورد امنیت سرمایه گذاری در جهان هستش
صابر: 1394/12/2023:53:39،
32
19
اطلاات بی اساس ندین.اتفاقا ترکیه مهاجر پذیره.نمونه اش ایرانیایی که واسه کار و درس خوندن میرن اونجا.یکی از فامیلامون توی استانبول دکتری میخوند میگفت از 16 همکلاسی ما 13 نفرش خارجی بودن.اکثرا از شرق و جنوب اروپا مثل ایتالیا و لهستان ....
جالبه که استاداشون هم از هلند و استرالیا و انگلیس بودن.ااگه یه سری به شاخص های جهانی بزنی میبینی که از نظر ارتباطات دانشگاهی و صنعتی با دنیا خیلی از ما جلوترن.
به aydin: 1394/12/2107:52:54،
19
31
زیاد به این گزارش ها دلخوش نباش سال 55 هم به ایران می گفتن جزیره ثبات خاورمیانه . جنوب ترکیه الان وضع امنیتی مناسبی نداره توریست های آلمانی و روسی که بیشترین توریست های ترکیه بودن به شدت کاهش پیدا کردن . در ضمن من نمی دونم شما پسر خاله اردوغان هستید یا شهروند ترکیه ؟!!!!
دده نوقولي: 1394/12/2123:12:05،
18
26
تركيه كشور مهاجر پذير نيست چون توانش رو نداره و مثل اينكه شما ايتاليا نبودي تا ببيني مهاجرين اهل تركيه پيتزا دليوري ميكنن, اگر هم از ايتاليا يا لهستان دانشجويي در اونجا باشه مثل اون دسته دانشجوي ايراني كه به هند ميرن كساني بودن كه از تنبلي جايي ىر دانشگاههاي كشور خودشون نداشتن.

اينهايي كه از شمال غرب ايران به هزار اميد و آرزو به تركيه رفتن بالاي 90% شون ترجيح دادن و ميدن كه به اروپا و آمريكاي شمالي برن و ىر تركيه جان جانان نمونن.

تو آلمان هم كه مهاجرين اهل تركيه بيسوادترين و ناموفقترين مهاجرين هستن بنا به گزارش مطبوعات آلماني, مردم تركيه دو روز واسه توريست هاي خارجي بلال باد نزنن بايد كاسه گدايي دست بگيرن, اگر كسي ميخواست براي مهاجرت بره تركيه اون 20 ميليون مهاجر تركيه اي بودن كه ىر خارج از تركيه هستن و دلشون نميخواد برگردن ولايت.
عبداللهی: 1394/12/2018:06:41،
81
20
سلام . یسوالی شدیدا ذهن منو درگیر کرده . اقا دبی پیشرفت میکنه میگن در سایه دلارهای نفتی بوده ( اخه کشور ما اصلا نه نفت داره نه گاز داره نه مواد معدنی داره و نه ... )معلوم نیست دلارهای نفتی ما کجا میره . ترکیه پیشرفت میکنه میگن در سایه همسویی با امریکا و اسراییل هست . قطر رشد اقتصادی 18 درصد رو داره تو تمام دنیا سرمایه گذاری میکنه قراره جام جهانی رو برگزار کنه میگن در سایه نفت و گاز هست . بنظر شما چرا مملکت همه پیشرفت میکنه ما در جا میزنیم .
پلاسیده: 1394/12/2020:27:20،
49
12
ما درجا نمیزنیم ماهر روز عقب میریم به لطف نوابغ سیاسیمون
کمال: 1394/12/2100:02:36،
25
18
عزیز من تمام استعدادها و ظرفیت های یک جامعه افتاده دست یک اقلیتی که تحمل شنیدن نظارت بر عملکرد حتی عالی ترین مقام نظام بر طبق قانون اساسی را هم بر نمی تابند ...انحصار از این واضح تر ...انحصار در سیاست...انحصار در فرهنگ در رسانه ......انحصار در یک مذهب خاص...بیا آدرس روشن تر انحصار در صنعت خودرو !!!!!!!!!! ...انحصار حتی طرز فکر من ایرانی بارها این جمله را در سایت ها دیده ام که قدمت بعضی از کشورهای عربی خلیج فارس به عمر وزیر محترم خارجه مان نمی رسه حالا اینا دم در آوردن واسه ایران...این جای افتخار و غرور آفرینه برای ملت شون چون با این عمر کم سوار بر موج پیشرفت و تکنولوژی هستن...تکنولوژی ما چیه یه کمی بهتر از پراید!!... دلم پر از غمه....ای کاش می توانستم ای کاش...!!!!
خسرو: 1394/12/2107:59:34،
25
28
اشتباه فکر می کنی اتفاقا ما در جا نزدیم ما داریم آرام آرام دوران رنسانس خودمون رو طی می کنیم . مطمئن باش این عقب افتادن را در سال های بعد به سرعت جبران می کنیم. بر عکس ترکیه که تازه داره راه 37 سال پیش ما رو می ره . مگه ما سال 56 با نرخ رشد 20 درصد اقتصادی رکود شکن دنیا نبودیم؟مگه همه کشورهای همسایه ایران آرزوشون نبود مثل ایران بشن اما الان این وضعمونه .نسل امروز ایران پرسشگر شده دیگه هیچ چیز رو مادرزادی نمی پذیره و به خیلی از مسایلی که قبلا در افکارمون ارزش نداشت حساس شدیم اینها نشانه خوبیه که داریم از بیخ و بن تغییر می کنیم .
مهدی: 1394/12/2108:45:58،
29
16
موشک بالستیک چیست؟
چیزیه که با شلیک دوتاش میشه به چند سال تلاش دیپلماتیک برای تنش زدایی در سیاست خارجی گند زد و به دولت نشون داد که رئیس کیه و به مردم نشون داد که پیام رایشون را نگرفتیم و در به همون پاشنه می چرخه...
سعید: 1394/12/2110:40:23،
28
17
آی گفتی ؛ این مسئولان نظامی و اطلاعاتی ما دقیقا مثله بچه های لوس و عقده ای رفتار میکنن تنها چیزی که بلدن قلدری کردنه بویی از سیاست نبردن ادعاهاشونم که گوش فلک رو کر کرده.
اميد: 1394/12/2109:09:49،
28
18
ي زمانى اونا حسرت زندگى ما ايرانيارو ميخوردن الان ١٨٠ درجه عوض شده و ما حسرت زندگى اونا رو ميخوريم.
اهنگری: 1396/1/1415:32:21،
2
1
فکر کنم موضوع اقتصاد ترکیه بود نه ژن شناسی وبررسی ژنوم ترکهاو ایرانیهاو... لطفا !

افزودن دیدگاه


  • نظرات غیر مرتبط با موضوع خبر منتشر نمی شوند.
  • نظرات حاوی توهین و افترا منتشر نمی‌شوند.
  • لطفاً نظرات خود را به صورت فارسی بنویسید.
نام:
پست الکترونیک:
متن:
در صورتی که تمایل دارید بعد از تایید از طریق ایمیل به شما اطلاع داده شود ، علامت بزنید

در صورتی که تمایل دارید بعد از پاسخ به نظر شما از طریق ایمیل به شما اطلاع داده شود، علامت بزنید
تور لحظه آخری
نگین خودرو
آیسان پرواز
رزرو هتل

پربازدیدترین اخبار هفته

پربحث ترین ها

جدول جدید شرایط فروش اقساطی محصولات ایران خودرو - مرداد 96
جدول جدید شرایط فروش فوری محصولات ایران خودرو - مرداد 96
ویلای 33.5 میلیاردی علی پروین خریدار نداشت! + سند
شرايط جدید پيش فروش محصولات پارس خودرو - مرداد 96
طرح جدید پیش فروش محصولات ایران خودرو با سود مشارکت 25 درصد ویژه مرداد 96
حضور نیسان پاترول با کیت نیسمو در نمایشگاه شیراز/ تصاویر
فروش نقدی و اقساطی سوزوکی ویتارا و هایما توربو - مرداد 96
5 خوش فروش 30 تا 50 میلیون تومانی بازار ایران کدامند؟
رونمایی از مرسدس بنز E200 نیوفیس در نمایشگاه خودرو شیراز + قیمت
جدیدترین دستاوردهای شرکت ایران‌خودرو در نمایشگاه خودرو شیراز
شرایط فروش جک S3 برای اولین‌بار در ایران با تخفیف ویژه/ تیر 96
2 محصول جدید شرکت سیتروئن در نمایشگاه خودرو شیراز + قیمت
کیا سورنتو 2018 رونمایی شد/ فیلم + تصاویر
بازدید کم‌نظیر از غرفه نگین‌خودرو و محصولات رنو در نمایشگاه شیراز
کیا استینگر GT 2018؛ خودرویی که از همان اول عاشقش می‌شوید
آسایشگاه خیریه
آنلاین جو
تور لحظه آخری
تورآنتالیا
فروشگاه اینترنتی مد و پوشاک دیجی استایل
بلیط هواپیما