کانال تلگرام ایران جیب

آخرین اخبار

فروشگاه اینترنتی مدیسه
تور لحظه آخری,تور کیش,تور دبی,تور آنتالیا,تور ترکیه,تور استانبول
صرافی آرز
دهکده ساحلی الیت
بیمیتو

ایران صدرنشین رشد نقدینگی در جهان

کدخبر:۱۶۵۹۰یکشنبه، ۳ آبان ۱۳۹۴ - ۱۶:۵۲:۴۷۲۰۶۰ بازدید

در همه دولت‌های بعد از جنگ بدون استثنا دولتمردان ایرانی نظم، استمرار و خلاقیت منحصر‌به‌فردی را در خلق نقدینگی مبذول داشته‌اند به صورتی ...

در همه دولت‌های بعد از جنگ بدون استثنا دولتمردان ایرانی نظم، استمرار و خلاقیت منحصر‌به‌فردی را در خلق نقدینگی مبذول داشته‌اند به صورتی که افزایش نقدینگی در همه دوره‌های هشت‌ساله دولت‌های پنجم/ششم، هفتم/هشتم و نهم/دهم با دقت شگفت‌انگیزی هفت برابر به‌علاوه/ منفی 02/0 بوده است. به عبارت دیگر بدون احتساب سال اول ریاست‌جمهوری، هر سه رییس‌جمهور کشور در هر سال دقیقا یک برابر نسبت به سال اول نقدینگی را بالا برده‌اند. در طول ربع قرن اخیر (1393-1368)، حجم نقدینگی کشور افزایش کلی 417 برابری (متوسط سالانه 3/27 درصدی)، 111 بار بیش از اقتصاد آمریکا، 78 بار بیش از انگلستان و 268 بار بیش از ژاپن را تجربه کرده است. با صرفنظر کردن از تعداد اندکی کشورهای کوچک، ضعیف و عقب‌مانده، ایران صدرنشین رشد حجم نقدینگی در جهان به شمار می‌رود. در شرایطی که در دوره 1393-1380، حجم نقدینگی در کشورهای ژاپن (2/1 برابر)، آلمان (8/1 برابر)، آمریکا (1/2 برابر)، چین (9/7 برابر) و ترکیه (7/9 برابر) شده در ایران 4/25 برابر افزایش را تجربه کرده است. بنابراین اگر مهم‌ترین بیماری مزمن اقتصاد ایران، نرخ رشد شدید و مستمر نقدینگی نامیده شود، دور از حقیقت نخواهد بود.

هجوم نقدینگی به فعالیت‌های رانتی

طی ربع قرن اخیر، بالاترین نسبت رسمی نقدینگی به تولید ناخالص داخلی با رشد 65 درصدی نسبت به سال 1380 به میزان 72/0 در سال 1393 به وقوع پیوست. بررسی روند تورم در اقتصاد ایران نشان می‌دهد که به هر میزان نقدینگی بیش از رشد تولید ناخالص داخلی افزایش یافته، تورم حاصل از آن به سرعت خود را نشان داده است. بنا به اظهارات مقامات بانک مرکزی بین 15 تا 20 درصد نقدینگی کشور در بازار غیرمتشکل پولی (موسسات مالی غیرمجاز) وجود دارد که با احتساب حجم این بازار، کل نقدینگی کشور فراتر از یک کوادریلیون (یک میلیون میلیارد) تومان است. با در نظر گرفتن نقدینگی بازار غیرمتشکل پولی، نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی ایران (83 درصد) از همه کشورهای منطقه (روسیه 60 درصد، ترکیه 60 درصد، پاکستان 40 درصد، عربستان‌سعودی 62 درصد و امارات‌متحده‌عربی 77 درصد) بیشتر بوده و قابل مقایسه با اقتصادهای بزرگی از قبیل آمریکا، آلمان و ایتالیا (90 درصد) است. بنابراین مشکل اقتصاد کشور کمبود نقدینگی نیست بلکه تجمع و انحراف آن به سمت فعالیت‌های غیرمولد و رانتی سوداگرانه و سفت‌بازانه است. مقایسه روند رشد نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی در دوره 1393-1380 (متناظر با 2014-2001 میلادی) نشان می‌دهد در حالی که این نسبت در خاورمیانه 13 درصد و در اتحادیه اروپا و جهان به ترتیب 33 و 24 درصد افزایش داشته در ایران از 65 درصد رشد برخوردار بوده است. پدیده رشد بالای نسبت نقدینگی به تولید ناخالص داخلی عموما در سطح کشورهای بلوک شرق سابق (روسیه، اروپای شرقی و جمهوری‌های شوروی سابق) و بعضی کشورهای آفریقایی شیوع دارد. امارات‌متحده‌عربی در بین کشورهای منطقه و کشورهای همردیف، استثناست.

حجم نقدینگی حاصل جمع پول (سپرده‌های دیداری بانکی و اسکناس و مسکوک نزد اشخاص) و شبه‌پول (سپرده‌های غیردیداری بانکی) است. سهم شبه‌پول از نقدینگی از ۵۵ درصد در سال ۱۳۸۰ به ۸۵ درصد در پایان سال 1393 رسیده و در همین حال سهم پول از ۴۵ درصد کل نقدینگی به یک‌سوم آن، یعنی ۱۵ درصد تنزل یافته است. در خرداد‌ماه سال‌جاری نیز کماکان سهم شبه‌پول باز هم بالا رفته و به 2/86 درصد رسیده است. در شرایطی که در دوره 1393-1380 حجم پول 5/8 برابر شده، حجم شبه‌پول به میزان 2/37 برابر افزایش پیدا کرده است. نسبت به سال ۱۳۸۰، حجم شبه‌پول ۵۲ درصد بیش از نقدینگی رشد داشته که توام با رشد نقدینگی به میزان 65 درصد بیش از تولید ناخالص داخلی است. در طول چهار دهه گذشته، کمترین سهم شبه‌پول از نقدینگی (8/42 درصد از کل) مربوط به سال 1363 بوده که بعد از آن تا سال 1391 به تدریج مقدار آن تا 4/54 درصد بالا رفته و پس از آن مجددا در سال 1373 تا میزان 8/50 درصد تنزل یافته و سپس طی 20 سال گذشته مستمرا به رشد بی‌وقفه خود تا 86 درصد کنونی ادامه داده است. بررسی کشورهای دیگر نشان می‌دهد که ایران از یکی از کمترین نسبت‌های میزان پول به نقدینگی (کمتر از 14 درصد) در سطح جهان (متوسط حدود 50 درصد) برخوردار است. در سطح منطقه نیز این نسبت برای کشورهای پاکستان (79 درصد)، عربستان‌سعودی (65 درصد)، امارات‌متحده‌عربی (38 درصد)، روسیه (36 درصد) و ترکیه (25 درصد) است. به عبارت دیگر در هیچ اقتصادی در سطح جهان، همانند ایران بخش اعظم نقدینگی کشور به صورت سپرده‌های بلندمدت در بانک‌ها نگهداری نشده و از سوی دیگر سودهای بانکی بالا به آن تعلق نمی‌گیرد. بخشی از جامعه که در اقلیت هستند، اکثریت منابع مالی (نقدینگی خلق شده در سال‌های اخیر) را جمع‌آوری و در بانک‌ها سپرده‌گذاری کرده‌اند. مطالعه ساز‌وکار و چگونگی تکوین این فرآیند اقتصادی که در سطح جهان همانندی ندارد و بررسی عملکرد و تاثیرات کنونی آن بر اقتصاد، شاه‌کلید واکاوی پایه‌ها و ریشه‌های معضلات اقتصادی، بیکاری و رکود تورمی به شمار می‌رود.

بخش اصلی شبه‌پول (سپرده‌های غیردیداری) شامل سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار (بلندمدت و کوتاه‌مدت) بانکی است. سهم سپرده‌های مدت‌دار از ۷۹ درصد کل شبه‌پول در سال ۱۳۸۰ به ۹۲ درصد در سال ۱۳۹۳ افزایش یافته که توام با کاهش سطح سپرده‌های قرض‌‌الحسنه از ۱۶ درصد کل سپرده‌ها به ۶ درصد در طول این دوره است. در طول دوره 1393-1380 سهم سپرده‌های سرمایه‌گذاری از ۴۴ درصد نقدینگی در ابتدای دوره به ۷۸ درصد در انتهای دوره صعود کرده است. در همین حال سهم اسکناس و مسکوک از ۱۰ درصد به شش درصد نقدینگی تنزل یافته است. به‌طور کلی روند غالب، حرکت نقدینگی موجود در کشور به سمت بانک‌ها و موسسات اعتباری جهت تشکیل سپرده‌های مدت‌دار بانکی (غیردیداری) بوده و از حالت نقدینگی در گردش و پول نقد خارج شده است. هم‌اکنون بیش از 96 درصد نقدینگی نزد بانک‌ها و موسسات اعتباری نگهداری می‌شود که 86 درصد آن را سپرده‌های مدت‌دار (46 درصد بلندمدت و 34 درصد کوتاه‌مدت) تشکیل می‌دهد. 

جمع‌آوری نقدینگی در قالب سپرده بانکی

از بررسی اجزای نقدینگی، شبه‌پول و سپرده‌های مدت‌دار، این نتیجه حاصل می‌شود که مهار نقدینگی مستلزم کنترل شبه‌پول که جزو اصلی آن سپرده‌های مدت‌دار است، می‌باشد. بانک‌های تجاری و تخصصی و به ویژه بانک‌های خصوصی و موسسات اعتباری با به‌کارگیری سپرده‌های سرمایه‌گذاری مدت‌دار مردم در فعالیت‌های سرمایه‌گذاری در بخش‌های اقتصادی و انجام امور تجاری ضمن کسب سود، این سپرده‌ها را به جامعه تزریق کرده و موجبات افزایش نقدینگی را فراهم می‌آورند. شایان ذکر است که به منظور کنترل تورم، یکی از سیاست‌هایی که دولت از سال 1392 در پیش گرفت، جمع کردن نقدینگی موجود در جامعه در قالب سپرده‌های بانکی بود.

مقایسه شاخص‌های پولی

در دوره 1393-1380، مقایسه شاخص‌های پولی و بانکی نشان می‌دهد مادامی که حجم سپرده‌های غیردیداری 2/37 برابر شده، حجم سپرده‌های دیداری 5/7 برابر افزایش داشته است. نکته بسیار حائز اهمیت دیگر رشد نامتقارن سپرده‌ها و مطالبات است. در شرایطی که میزان سپرده‌های مدت‌دار 4/43 برابر شده، کل مطالبات بانکی 4/20 برابر و بدهی بخش دولتی و خصوصی به ترتیب از 6/10 و ۲۶ برابر افزایش برخوردار بوده است.

سوال این است که این حجم عظیم از سپرده‌های مدت‌دار بانکی به کجا رفته است؟ در بخش چهارم این گزارش به رشد سپرده‌ها و مطالبات بانکی و چگونگی توزیع مصرف منابع بانکی پرداخته خواهد شد.

 احسان سلطانی / پژوهشگر

کانال تلگرام ایران جیب



دیدگاه ها

Matin: 1394/8/317:05:13،
35
5
بازهم ایران بر قله ی جهان...
هوشمند: 1394/8/318:26:17،
17
5
این ایرانجیب کی میخواد بجاد این همه متن یه جدول ساده واسه مقایسه بذاره الله اعلم
بابا یکم به فکر وقت مخاطبانتون باشید
آرش: 1394/8/318:39:10،
13
7
این حرف درست حساب اینم بکنید که دلار 3 برابر شد!
بدبخت ایرانی: 1394/8/320:06:33،
14
7
تا اسم دست اندر کاران دولت قبل از یاد مردم نرفته عجله کنید کاسه و کوزه رو سر یکی خراب کنید ، عجله کنید این بهترین
راه حل مشکل است ، در دولت تدبیر و امید 99در صد مشکلات بعد از دوسال و اندی راه حل مشکلات در انداختن گردن این و ان است متخصص این کار هم 3 دلیر مرد اقتصادی است سه تفنگدار سیف طیب نیا گیله مرد نوبخت
من نمیدانم چرا دنیا از این سه خبره اقتصادی کم بهره میبره !!!!!!!! راستی چرا ،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،،
میگید نه منتظر باشید ، همین امروز برای اینکه نسخه سهام عدالت را برای همیشه بپیچند خبر اختلاس بزرگ رو دادند ؟؟؟؟؟
ایران : 1394/8/320:13:07،
15
6
مردم عادی که نقدینگی ندارند
سامان: 1394/8/408:37:28،
11
5
ما باز هم رکورد زدیم
بردیا: 1394/8/317:23:45،
20
4
رشد نقدینگی خودشون میگه نه مردم؟
-: 1394/8/323:36:00،
13
5
جالبه احمدی نژاد رو که اندازه کل تاریخ ایران پول چاپ کرد رو با مثلا خاتمی گذاشته تو یه کاسه!!!
حمید: 1394/8/317:43:27،
23
19
در ابتدای دولت روحانی نقدینگی در حدود 420 هزار میلیارد تومان بود
اکنون نقدینگی به مقدار خیره کننده 900 هزار میلیارد تومان رسیده است
به عبارتی در کمتر از 3 سال نقدینگی 2 برابر شد
در کشوریکه متوسط تورم 25 درصد و نرخ سود بانکی نیز 25 درصد است انتظاری به جز این نیست

در چنین وضعیتی قاعدتا در هر 3 سال یکبار همه چیز باید دو بربر شود
اگر چیزی جز این باشد جای تعجب دارد
همینکه قیمت دلار و سکه و ملک با ابتدای دولت روحانی یکی است بیشتر به یک معجزه شبیه است
به عبارتی با در نظر داشت رشد 2 برابری نقدینگی قیمت دارایی های ثابت ( دلار - سکه - ملک ) نسبت به ابتدای دولت روحانی تقریبا نصف شده است
این وضعیت قطعا دوام نخواهد داشت .....
محمد: 1394/8/318:53:15،
19
8
تز نده حمید جان.
زرشک: 1394/8/319:54:18،
10
7
حمید جان دوست دارم ولی حال نکردم بن تزت!
خونه و ماشین و سکه 2 برابر حتی 3 برابر شد از 90 تا حالا برو سرچ کن میفهمی
حامد: 1394/8/317:43:55،
16
6
جای جناب خان خالیه که بگه
جان؟ کوادرلیوووووونننن ؟ اونوقت چنتا صفر داره؟!!
کجا داریم زندگی میکنیم؟ کیا دارن مدیریت میکنن؟!
بي نام ماشين شناس: 1394/8/318:06:28،
24
7
دو مطلب برام جالبه: ١- ي كارشناسي در همين سايت ميگفت مردم ماشين نميخرن چون پول ندارن كه الان ميگن رشد نقدينگي اينجوريه ٢- به نظر شما با اين رشد نقدينگي بهترين كار نگه داشتن پول مردم در بانك نيست( با ٢٠٪ سود) واگر سود بانكها كاهش يابد چه بر سر ساير بازارها ميايد- عجب كلاف سر در گمي
عرش تا فرش: 1394/8/319:44:17،
12
5
در فاصله طبقاتی اول اولیم
siya: 1394/8/322:04:35،
8
6
فقط با پایین اومدن دلار اوضاع جور میشه هیچ راهیم نیس

افزودن دیدگاه


  • نظرات غیر مرتبط با موضوع خبر منتشر نمی شوند.
  • نظرات حاوی توهین و افترا منتشر نمی‌شوند.
  • لطفاً نظرات خود را به صورت فارسی بنویسید.
نام:
پست الکترونیک:
متن:
در صورتی که تمایل دارید بعد از تایید از طریق ایمیل به شما اطلاع داده شود ، علامت بزنید

در صورتی که تمایل دارید بعد از پاسخ به نظر شما از طریق ایمیل به شما اطلاع داده شود، علامت بزنید
تور لحظه آخری
ایران تلنت
نگین خودرو
آیسان پرواز

پربازدیدترین اخبار هفته

پربحث ترین ها

آسایشگاه خیریه
تور لحظه آخری
تورآنتالیا
دیجی استایل